„Síðustu vikur hef ég sótt alls kyns menningarviðburði – farið á kvikmyndahátíð, ljóðaupplestra, tónleika, panela og meira að segja hátíðarkvöldverð. Það sem allir þessir viðburðir áttu sameiginlegt er að þeir fóru fram að miklu leyti á ensku.“
Þetta segir rithöfundurinn Eiríkur Örn Norðdahl í áhugaverðum pistli á heimasíðu sinni. Þar veltir hann fyrir sér stöðu íslenskunnar í samfélaginu og veltir upp áhugaverðum punktum.
Eiríkur segir að á þessum menningarviðburðum sem hann hefur sótt síðustu vikur sé hann ekki að tala um lögin sem voru sungin eða kvikmyndirnar sem voru sýndar.
„En kynningar á lögum og viðtöl og ræður og þar fram eftir götunum – þetta var allt á ensku. Oftar en einu sinni var það í kjölfar þess að sá sem stýrði viðburðinum spurði einfaldlega – „Er einhver í salnum sem talar ekki íslensku?“ (á ensku) og þegar í ljós kom að einhvers staðar í salnum leyndist einhver sem ekki skildi málið var skipt yfir í ensku.“
Eiríkur segir að sennilega sé óþarfi að taka fram að hann hefur aldrei heyrt neinn spyrja hvort einhver í salnum skilji ekki ensku. Mögulega séu fleiri á Íslandi sem ekki skilja íslenskum en sem ekki skilja ensku.
„Eitthvað af þessum viðburðum skipulagði ég vel að merkja sjálfur. Og í einu tilviki var það ég sem benti kynninum á að sennilega yrði hann að tala ensku. Í mörgum þessara tilvika, kannski öllum, var ágætis ástæða til þess að tala ekki íslensku heldur ensku – og ekki í boði að þýða jafn óðum eða sinna íslenskunni á annan máta.“
Eiríkur segir að þetta sé víðar. Bendir hann á að hann bjóði gjarnan í mat og það sé sennilega oftar en ekki einhver í hópnum sem ekki talar íslensku. Þá fer matarboðið fram á ensku.
„Á kaffihúsinu Heimabyggð, sem ég sæki oft í viku, fer öll afgreiðsla undantekningalítið fram á ensku – frá „good morning“ til „need a receipt?“
Eiríkur segir að hann sé ekki frábrugðin öðrum foreldrum og hann býsnist stundum yfir því hvað börnin hans nota mikla ensku í sínu lífi. Hann kveðst eitt sinn hafa reynt að múta eldri syni sínum og vini hans til að sletta ekkert í einn sólarhring. Fengu þeir fimm sénsa og entust ekki í nema rúma klukkustund.
„En ég held satt best að segja að miklu stærri hluti míns lífs fari fram á ensku en þeirra. Mér finnst það svolítið sorglegt – ég vildi gjarnan að það væri bara eðlilegt að t.d. kynnar töluðu íslensku og svo þyrftu bara þeir sem ekki kunna hana að læra hana eða sætta sig við að skilja kannski ekki allt. En í mörgum þessara tilfella er staðan bara aðeins flóknari og ég sé enga almennilega lausn sem felur ekki sér einhvers konar útskúfun eða dónaskap í garð gesta eða þannig kröfur í garð viðburðahaldara sem erfitt (eða ómögulegt) er að fjármagna. Eða sem myndu gera flækjustigið það hátt að það nennti enginn að skipuleggja þá lengur.“
