„Ummælin gefa ærna ástæðu til þess að endurskoða setu Sigurðar í mannanafnanefnd,“ segir Eiríksína Eyja Ásgrímsdóttir, barnakennari og bókmenntafræðingur, í aðsendri grein sinni í Morgunblaðinuí dag. Þar gagnrýnir hún harðlega ummæli Sigurðar Konráðssonar prófessors sem á sæti í mannanafnanefnd.
Umrædd ummæli féllu í frétt Morgunblaðsins þann 26. Janúar síðastliðinn, en fyrirsögn fréttarinnar var „Vill sérstaka skrá yfir sérviskunöfn“.
Eiríksína segir að fyrirsögnin sé sérlega grípandi um leið og hún opinberar fordóma í garð nafna.
„Rætur flestra fordóma liggja í tvíhyggju eða sterkum hugmyndum um hvað er rétt og rangt. Á bak við fordóma liggur ávallt einhver flokkun eins og sjá má í fyrirsögninni þar sem lagt er til að fólk sem heitir eða vill heita einhverjum nöfnum fái „sérstaka“ skrá. Í fyrirsögninni felst einnig augljóst yfirlæti þar sem mælandinn telur sig hæfan til að flokka og meta nöfn annarra og setja á þau merkimiða.“
Eiríksína bendir á að hún beri sjálf óalgengt nafn og því las hún fréttina gaumgæfilega og taldi nauðsynlegt að benda á þá fordóma sem þar birtast.
„Þá kalla ég nafnafordóma. Þar er notuð orðræða skringileikans þegar nöfn eru sögð, „sérstök, skondin“ og síðan bent á að sumir vilji heita sérviskunöfnum. Þessi ummæli eru einkar gildishlaðin og fordæmandi og þá sérstaklega í ljósi þess að sá sem þau mælir, Sigurður Konráðsson prófessor, situr í mannanafnanefnd. Sigurður segir orðrétt: „Það er stór galli á reglunum að öll nöfn sem samþykkt eru fara inn á mannanafnaskrá. Eftir það getur hver sem er notað þau. Með öðrum orðum skiptir engu hvort sá sem er að breyta um nafn sé fertugur karl á fylleríi eða ungbarn. Það væri mikill fengur í því að fá sérstaka skrá fyrir þá sem vilja taka upp sérviskunöfn.“
Eiríksína segir það vægast sagt skrýtið vinnulag að Sigurður vilji fela nöfn til að koma í veg fyrir að þau séu notuð. Það hljóti að teljast forræðishyggja að útiloka einhver nöfn frá mannanafnaskrá til að aðrir noti þau ekki.
„Í fréttinni er einnig talað um „skondin“ nöfn og þá er nær ómögulegt að skilja nefndarmanninn og prófessorinn og hans skráaráráttu. Skrárnar hjá Sigurði geta þá orðið minnst fjórar: 1. mannanafnaskrá sem er skrá um nöfn sem eru honum og mannanafnanefnd þóknanleg. 2. Skrá yfir sérstök nöfn. 3. Skrá með skondnum nöfnum. 4. Sérviskunafnaskrá sem ætluð er sérvitringum.“
Eiríksína segir að eftir lestur fréttarinnar sé eðlilegt að velta fyrir sér vinnubrögðum mannanafnanefndar og hversu margar skrár hafa orðið til frá stofnun hennar árið 1996.
„Það er, eða ætti að vera, sjálfsögð kurteisi að bera virðingu fyrir nöfnum annarra. Ekki bólar á slíkri virðingu hjá Sigurði sem vill ýmist fela nöfn frá mannanafnaskrá eða búa til fleiri skrár. Líta má á þessa þrá hans eftir sérviskunafnaskránni sem tilburði til ritskoðunar og þöggunar. Við getum ekki öll heitið Sigurður en margir sem bera önnur nöfn eru oft spottaðir og smánaðir vegna nafns síns og þurfa að bregðast við álíka fordómum og flokkunum sem prófessorinn opinberar í fréttinni. Ummælin eru fordæmandi og ala um leið á því öráreiti, sem margir nafnberar óalgengra nafna verða fyrir.“
Sjálf telur Eiríksína að vegna tilvistar mannanafnanefndar séu lífseigir hérlendis þeir nafnafordómar sem Sigurður opinberar.
„Öllum er að sjálfsögðu frjálst að hafa alls konar skoðanir og tjáningarfrelsið er dýrmætt. Ég tel hins vegar farsælla að Sigurður, sem prófessor og nefndarmaður, dundi sér við skráargerð sína fyrir sjálfan sig. Stöðu hans vegna væri heppilegra fyrir hann að finna sér annan vettvang til að opinbera augljósa fordóma sína en dagblöð. En sem nefndarmaður í lýðræðisríki sem hefur það að leiðarljósi að útrýma hvers kyns fordómum tel ég skaðlegt að hann tjái sig um nöfn með þessum hætti og ummælin gefa ærna ástæðu til þess að endurskoða setu Sigurðar í mannanafnanefnd. Einnig renna þessi ummæli og fréttin öll enn frekari stoðum undir þá tillögu dómsmálaráðherra að leggja niður mannanafnanefnd,“ segir Eiríksína sem endar grein sína á þessum orðum:
„Hvaða þjóð vill hafa nefnd á sínum vegum sem elur á og viðheldur fordómum?“
