„Vinstristjórnin sem nú situr að völdum hefur komist að þeirri niðurstöðu að rétt sé að banna, í raun, ferðalög til útlanda og til landsins,“ segir Einar S. Hálfdánarson hæstaréttarlögmaður í aðsendri grein í Morgunblaðinu í dag.
Þar skrifar Einar um þá ákvörðun yfirvalda að skikka þá sem koma til landsins að fara í tvær sýnatökur og sóttkví uns niðurstaða úr seinni sýnatöku liggur fyrir. Einar segir að með þessu sé í raun verið að banna ferðalög til útlanda og til landsins.
Áhætta leiðir ekki til sjálfkrafa banns
„Flestar daglegar athafnir hafa áhættu í för með sér. Sú áhætta leiðir ekki sjálfkrafa til banns. Áhættan er vegin við ávinninginn af athöfnunum. Með bönnum væri hægt að ná margvíslegum árangri,“ segir Einar og nefnir að árið 2017 hafi 18 látist í umferðinni, 183 slasast alvarlega, en samtals 1.289.
„Með bifreiðabanni hefði geysilegum árangri verið náð að hvað líf og slys varðaði. Þá segir Icesave-prófessorinn væntanlega; bönnum bílana. Sá böggull fylgir þó skammrifi að hjólaumferð er margfalt hættulegri sé miðað við þekktar tölur,“ segir Einar sem vísar þarna í Þórólf Matthíasson.
Íslendingar yppa öxlum
Einar heldur áfram og bendir á að dauðsföll af völdum eiturlyfja skipti tugum ár hvert.
„Meðalaldur fórnarlambanna er mjög lágur. Íslendingar yppa öxlum. Flestir telja best að gefa aðgengið bara frjálst. Baráttan sé töpuð. Hvernig er það annars; flokkast eiturlyfjafárið ekki undir faraldur? Eru fórnarlömbin bara vegin og léttvæg fundin? – Svo sannarlega er hægt að kom í veg fyrir að eitrað sé fyrir börnunum okkar og barnabörnum með hörðum aðgerðum. Áhuginn er bara ekki fyrir hendi.“
Einar segir að COVID-19 faraldurinn verði ekki kveðinn niður í bráð.
„Raunar varar heilbrigðisráðherra við því að ástandið kunni að vara árum saman. Það er svo að sóttvarnaráðstafanir bitna langharðast á ungu fólki. Námi ungs fólks hefur verið stefnt í hættu með takmörkunum á skólahaldi og framtíðarafkomu þess þar með. Samt er ljóst að ungt fólk er ekki í mestri hættu af faraldrinum, raunar fer því víðs fjarri.“
Neikvæðar afleiðingar
Einar er þeirrar skoðunar að skoða verði aðrar leiðir gaumgæfilega og leiðarljós slíkrar skoðunar ætti að vera víðtækt áhættumat.
„Ekki einungis á hættunni af þessari veirusýkingu heldur líka á margvíslegum neikvæðum afleiðingum þeirrar stefnu sem nú er fylgt á heilsu ungra sem aldinna ef svo verður til langs tíma. Hvaða afleiðingar munu t.d. takmarkanir á íþróttaiðkun hafa?“
Einar segir að nokkuð skorti á nákvæmar upplýsingar um hverjir séu helst í hættu og hvernig megi verja þá án þess að setja líf ungs fólks úr skorðum um langa framtíð.
„Ekki er hvatt til óábyrgrar stefnu þótt minnt sé á að áhætta daglegs lífs verður alltaf til staðar. Sérfræðingar í sóttvörnum eru góðir sem slíkir. En að lokum eru það lýðræðislega kjörin yfirvöld sem verða að taka upplýstar ákvarðanir eftir að allt hefur verið tekið með í reikninginn, allt, ekki bara afmörkuð viðfangsefni. Og síðast en ekki síst mun langvarandi tekjusamdráttur óhjákvæmilega, fyrr eða síðar, koma fram í versnandi heilsu og versnandi heilbrigðiskerfi á sama tíma. Það er alvarlegast sem við blasir sé horft til framtíðar.“
Bendir á stjórnarskrána
Einar veltir að lokum fyrir sér hvort það sem hann kallar ferðabann sé í samræmi við lög og stjórnarskrá. Hann kveðst sjálfur hafa atvinnu sem krefst þess að hann sé erlendis um það bil hálft árið.
„Ég hef nú sætt atvinnubanni í hálft ár. Nú horfi ég sem fleiri fram á atvinnubann sem mun hafa áhrif á okkur sem eftir er. Þó virðist ekki einu sinni heimild til að skylda ósmitaða í sóttkví í sóttvarnalögum! Og ég er ekki alinn upp við að leita á náðir samborgara minna mér til framfærslu,“ segir Einar sem vísar í stjórnarskrána þar sem meðal annars er kveðið á um persónufrelsi, þar með talið ferðafrelsi. „Þau ákvæði virðast ekki hafa verið skoðuð í ríkisstjórninni.“
