Geir Haarde fyrrverandi forsætisráðherra segir það hafa verið erfitt að hafa Landsdómsmálið hangandi yfir sér á undanförnum árum. Geir, sem er nýjasti gesturinn í Podcasti Sölva Tryggvasonar, fer í þættinum yfir málið, hrunið og margt fleira.
„Ef maður talar um þetta við útlendinga eiga þeir erfitt með að skilja þetta þegar málið er útskýrt. Nafninu mínu hefur oft verið stillt upp við hliðina á þekktu fólki frá öðrum löndum sem hefur gert sig sekt um að misnota aðstöðu sína til að stela úr opinberum sjóðum. Ég hef oft heyrt spurninguna: „Hvað stal hann miklu þessi?“ um sjálfan mig.
Ég var fjármálaráðherra lengur en flestir og ef ég hefði seilst í opinbera sjóði hefði það réttlætt Landsdómsmál. Það fóru góð tvö ár af ævi minni meira og minna í þetta og ég var framan af þeim tíma líka að glíma við krabbamein í vélinda, sem betur fer fór allt saman vel. En auðvitað var þetta allt saman mjög dramatískt.“
Kom í opna skjöldu
Geir segir að málið allt hafi komið sér mjög í opna skjöldu á sínum tíma.
„Mér datt aldrei í hug að nokkrum manni dytti í hug að ætla að gera glæpamenn úr 4 fyrrverandi ráðherrum, sem voru allir að reyna að gera sitt besta í gríðarlega erfiðum aðstæðum. Ég dreg ekkert fjöður yfir það að eflaust hefur okkur orðið á mistök og mér þá sérstaklega, en að gera mistök á erfiðum tímum er ekki það sama og að fremja glæpsamlegan verknað.
Það er gríðarlegur munur á því að vera ósammála tilteknum aðgerðum eða ætla að gera úr því refsivert athæfi. Enda fannst ekkert slíkt þó að það hafi verið farið í gegnum allt hjá mér, alla tölvupósta og fleira,“ segir Geir og bætir við.
„Ég er ekki endilega sammála öllu sem Hannes Hólmsteinn skrifar í bók sinni um málið sem var að koma út, en bókin er þarft verk og hann hefur augljóslega lagt mikla vinnu í hana.“
Þótti vænst um framgöngu Ögmundar
Nýlega baðst Magnús Orri Schram fyrrverandi þingmaður opinberlega afsökunar á að hafa tekið þátt í málinu og segist hafa látið andann í samfélaginu hafa of mikil áhrif á sig. Geir segist meta það mikils.
„Mér þótti auðvitað mjög vænt um það, þó að seint væri. En það hafa margir aðrir komið að máli við mig persónulega og beðið mig afsökunar, en þá segi ég að það sé nú lítið að marka það nema það sé gert opinberlega.
En sá sem gekk í raun myndarlegast fram og var fyrstur var Ögmundur Jónasson, sem skrifaði greinar í bæði Morgunblaðið og Fréttablaðið. Ég held að hann hafi einlæglega séð mikið eftir þessu. Það kom mér mjög á óvart að fólk sem ég taldi mig þekkja vel ákvað að taka þátt í þessarri vegferð,“ segir Geir, sem segir málið hafa tekið mikið á sig.
Pólaríseringin hrikaleg í Bandaríkjunum
Geir hefur undanfarin ár búið í Bandaríkjunum og bjó þar líka sem ungur maður eftir stúdentspróf. Hann segir ástandið vestra hafa breyst mikið:
„Pólariseringin er orðin alveg hrikaleg í Bandaríkjunum. Bandaríkin eru auðvitað risastórt samfélag og ólíkt innbyrðis og fólk mun alltaf takast á, en þetta er orðið harðara og miklu verra en áður. Ég hef alltaf verið svona frekar Repúblikanamegin í stjórnmálunum, en ég neyddist til að hætta því þegar Trump náði völdum og undirtökum í flokknum.
Það hefur farið í taugarnar á mér að sjá hvernig góðir menn og konur hafa beygt sig undir hans ægivald. Reyndar hitti ég Trump einu sinni þegar ég var sendiherrra rétt áður en hann varð forseti. Hann hafði svo sem mjög fallega hluti að segja um Ísland, en ég held að hann sé mikill ruddi og mjög ófyrirleitinn maður. Sama hvort það eru viðskipti eða samskipti við fólk, þá held ég að hann sé mjög sjálfhverfur. En aðallega fannst mér hann ömurlegur sem forseti af því að hann vissi ekkert hvað hann var að gera.“
Leist aldrei á Pútín
Annar mjög umdeildur maður sem Trump hitti oftar en einu sinni er Vladimir Pútín. Geir segir að sér hafi aldrei litist á þann mann.
„Ég vil nú ekki fara að spá neinu slæmu um hverju honum dettur næst í hug, en mér líkaði ekki við mín litlu kynni af honum. Hann er varhugaverður maður. Ég hitti hann nokkrum sinnum þegar ég var forsætisráðherra og ég man að mér fannst augun í honum alltaf stingandi köld.
Ég man líka að hann lét alltaf bíða eftir sér á leiðtogafundum NATO, þar sem allir helstu leiðtogar heims voru saman komnir. Í Búkarest lét hann George Bush, Angelu Merkel og fleiri bíða eftir sér í meira en korter og í veislunni um kvöldið lét hann bíða eftir sér í hálftíma. Forseti Rúmeníu var að fara yfir um af því að hann hélt að fólk myndi byrja að labba út úr veislunni, en menn létu sig hafa þetta. Pútín er undarleg týpa og framkoma hans í Úkraínu er ófyrirgefanleg.“
Stoltastur af stjórnarskrávinnunni
Þegar Geir lítur yfir farinn veg sem forsætisráðherra segist hann stoltastur yfir vinnu sinni við að breyta mannréttindahluta stjórnarskrárinnar og breytingum á lögum um fæðingarorlof.
„Ég var formaður nefndar sem leiddi breytingarnar á stjórnarskránni frá 1995 um mannréttindakaflann. Þó að það hafi verið hart deilt á þeim tíma held ég að flestir sjái það núna að niðurstaðan var mjög mikilvæg og góð. Ég stýrði því verki og verð alltaf ánægður með það.
Annað mál sem ég hafði mikinn atbeina að var fæðingarorlofsmálið árið 2000. Þau mál voru í raun bara í klessu, það var svo mikið misræmi í réttindum og það tókst að koma því í þann farveg sem allir þekkja núna. En þegar maður hefur starfað svona lengi sem ráðherra situr líka eftir allt það frábæra fólk sem maður hefur kynnst á þessarri vegferð.“
