„Ef að veiran stökk­breytist er best að sem flestir sýkist á þessu stigi“

Um­ræðan um Co­vid-19 yfir­gnæfir allan frétta­flutning þessa dagana. En hvernig er hægt að stíga fetið á milli þess að upp­lýsa al­menning og þess að hræða ekki fólk?

„Það er kannski erfitt ein­stigi að feta“, segir Óttar Guð­munds­son, geð­læknir sem birti í bak­þönkum Frétta­blaðsins um liðna helgi sína skoðun á frétta­flutningi undir yfir­skriftinni Ham­fara­blæti.

„Það sem ég var helst að gagn­rýna það væri kannski þessi skefja­lausi frétta­flutningur þar sem allt er í raun tíundað. Það er verið að tíunda eins og hálf­leiks­tölur í fót­bolta­leik, hvað eru margir sýktir og hvað eru margir dánir og hvað eru margir í ein­angrun, hvað við erum að taka sýni úr mörgum og svo fram­vegis. Þetta náttúru­lega tröll­ríður öllum frétta­flutningi og það er þarna sem ég segi að fjöl­miðlar fari svo­lítið of­fari.“

Óttar er í við­tali í þættinum 21 í kvöld hjá Lindu Blön­dal. Hann segir að sagan um ham­fara­fréttir sé lengri; fréttir af náttúru­ham­förum, af lofts­lags­hlýnun og bráðnun jökla í margra mánuði svo komu fréttir af jarð­hræringum í Grinda­vík þá var farið að skipu­leggja brott­flutning í­búanna. Frétta­flutningurinn sé orðin eins og fram­tíðar­skáld­saga.

„Þetta eru ekki lengur fréttir, þetta er svona það versta sem mögu­lega gæti gerst“, segir hann. „Það er verið að búa til ham­farir.“

Óttar segist sjálfur og telur aðra á sama máli að þessi inflúensu­veira rétt­læti ekki þessi við­brögð sem nú eru við­höfð. Vitað sé að þessi veira sé ekki mjög smitandi, kannski eitt prósent af fólki sem smitast af henni ef stuðst er við tölur frá Wu­han héraði þar sem veiran lék lausum hala.

Hann telur að dánar­tíðnin sé lægri en gefið hefur verið upp þar sem mikið sé af vægum til­fellum sem séu van­greind þannig að mikið fleiri hafi flensuna og þar af leiðandi minna hlut­fall sem deyi vegna hennar. Þeir sem veikist hafi til­tölu­lega væg ein­kenni og þeir sem deyi sé fólk með ein­hverja ó­næmis­bæling eða lungna­sjúk­dóma undir­liggjandi og gamla fólkið.

„Ef að veiran stökk­breytist þá er best að sem flestir sýkist af henni á þessu stigi sem hún er á núna því þá eru þeir náttúru­lega orðnir ó­næmir fyrir henni þegar hún verður enn skæðari. Það er það sem gerðist í spænsku veikinni.“

Spænska veikin lét fyrst á sér kræla snemma árs árið 1918 og dró svo úr. Svo gaus hún upp seint sama ár og þá höfðu margir, eldra fólk til dæmis, myndað mót­efni.

„Þessi veira núna leggst ekki á börn og er ekki bráð­drepandi fyrir unga fólkið eins og var þá“.

„Við höfum áður séð áður ó­þekktar veirur blossa upp, það kom upp Inflúensu­far­aldur 2009, svo vorum við með Ebóla sýkinguna í Afríku þannig að það koma upp svona far­aldrar en spurningin er hvort við­brögðin séu í sam­ræmi við al­var­leika veikindanna?“ spyr Óttar.

Svíar hafa ekki sent ein­kenna­laust fólk í sótt­kví eins og gert er á Ís­landi þar sem 300 manns eru í þannig ein­angrun, bendir Óttar á.

„Þannig að menn eru ekkert sam­mála um það hversu harka­leg við­brögðin eigi að vera“.

Frétta­flutningurinn sé farinn að valda gríðar­legum kvíða í sam­fé­laginu. Fólk sé hrætt. „Það er alltaf verið að biðja sjón­varps­menn um að fara í Kringluna bara til að spyrja fólk hvort það sé ekki hrætt“.

Hann segir slíka fjöl­miðlun segja fólki að það eigi að vera hrætt og þetta eigi að vera svo mikil ógn. Óttar segir að lokum:

„Það er verið að búa til ham­farir.“