Bryn­dís: Fólki treystandi til að út­færa sinn hinsta hvílu­stað af smekk­vísi og virðingu

„Fólki er fylli­lega treystandi til að út­færa sinn hinsta hvílu­stað af smekk­vísi og virðingu. Reynsla annarra landa sýnir það,“ segir Bryn­dís Haralds­dóttir, þing­maður Sjálf­stæðis­flokksins, í að­sendri grein í Morgun­blaðinu í dag.

Frétt Hring­brautar síðast­liðinn föstu­dag, þar sem greint var frá frum­varpi Bryn­dísar þess efnis að fólk fái að ráða því sjálft hvað verður um jarð­neskar leifar þess, vakti mikla at­hygli.

Sjá einnig: Bryn­dís vill fá að ráða því hvar að­stand­endur minnast hennar

Bryn­dís út­skýrir hug­myndina betur í grein sinni í Morgun­blaðinu í dag og segir að al­mennt ráði fólk sínum nætur­stað án af­skipti hins opin­bera en annað sé uppi á teningnum þegar kemur að nætur­stað inn í ei­lífðina.

„Lög­gjafinn hefur á því miklar skoðanir. Við sjáum það gjarnan í er­lendum kvik­myndum að að­stand­endur koma saman og dreifa ösku ást­vina yfir land­svæði eða stöðu­vatn, nú eða jafn­vel leyfa duft­keri að hvíla á arin­hillunni. En á Ís­landi er þetta ekki leyfi­legt heldur skal askan jarð­sett. Sækja þarf sér­stak­lega um undan­þágu á þessu á­kvæði og er það að­eins veitt ef öskunni er dreift á einn stað og það er yfir ör­æfi eða sjó. Ekki má merkja dreifingar­staðinn og ó­heimilt er að geyma duft­kerið fram að ráð­stöfun þess annars staðar en í lík­húsi.“

Bryn­dís segir að undan­þágu­um­sóknum hafi fjölgað mjög á síðustu árum og hlut­fall er­lendra ríkis­borgara aukist. Lík­legt verði að telja að út­lendingar hafi dreift hér ösku látinna ást­vina án þess að sækja um sér­stakt leyfi, enda mörgum ekki ljóst að hér séu í gildi ströng lög um dreifingu ösku.

„Í flestum löndum er lög­gjöfin mun opnari, ef það eru þá á annað borð ein­hver lög um dreifingu ösku. Óski Ís­lendingur eftir því að ösku sinni sé dreift við upp­á­halds­ár­bakkann, í sumar­bú­staðar­landi fjöl­skyldunnar nú eða í Heið­mörk, þá er það bannað. Af hverju? Ég sé enga á­stæðu fyrir opin­berri í­hlutun um jarð­neskar leifar fólks og mér finnst að fólk eigi að hafa frelsi til að á­kvarða sinn hinsta nátt­stað,“ segir Bryn­dís sem segist af þessum sökum hafa lagt fram frum­varp á Al­þingi um breytingar á þessum lögum.

„Þar er lagt til að dreifing jarð­neskra leifa verði gefin frjáls. Nauð­syn­legt er að farið sé á­fram með ösku látinna manna af virðingu. Á­fram þurfi að búa um öskuna í þar til gerðum duft­kerum eftir lík­brennslu en aftur á móti verði gefið frjálst hvað gert verður við kerin. Með frum­varpinu er jafn­framt lagt til að ekki verði kveðið á um skyldu til að grafa kerin niður í grafar­stæði eða leggja þau í leiði annarra heldur verður um heimild að ræða til annarrar ráð­stöfunar. Sé hins vegar á­kveðið að grafa duft­ker í kirkju­garði skal fylgja á­kvæði laganna.“

Bryn­dís segir að með frum­varpinu sé lagt til að á­fram verði kveðið á um að duft­ker verði úr for­gengi­legu efni og eins að kveðið verði á um nánari reglur um dreifingu ösku látins manns í reglu­gerð, t.d. með upp­lýsingum til leg­staða­skrár um stað­setningu dreifingar ösku.

„Á Norður­löndunum eru sér­stakir skógar til staðar fyrir dreifingu líkams­leifa og þar má setja upp minningar­skjöld sem ættingjar geta vitjað og við­haldið. Á Norður­löndunum eru þó á­kveðin skil­yrði fyrir dreifingu ösku en þau eru al­mennt rýmri en hér tíðkast. Fólki er fylli­lega treystandi til að út­færa sinn hinsta hvílu­stað af smekk­vísi og virðingu. Reynsla annarra landa sýnir það. Aukið frjáls­ræði í þessum efnum hér á landi hlýtur því að teljast sjálf­sagt mál í nú­tíma­sam­fé­lagi.“