Björn Rúnar prófessor: Við erum á þröskuldi þess að geta komið böndum á CO­VID-19

„Við virðumst því vera á þröskuldi þess að geta komið böndum á CO­VID-19-sjúk­dóminn á heims­vísu,“ segir Björn Rúnar Lúð­víks­son, yfir­læknir og prófessor í ó­næmis­fræði, í að­sendri grein í Morgun­blaðinu í dag.

Þar skrifar Björn Rúnar um CO­VID-19 og þróun bólu­efnis gegn sjúk­dómnum sem dregið hefur yfir 800 þúsund manns til dauða á árinu. Í grein sinni segir Björn að marg­vís­legar upp­götvanir á eðli og mikil­vægi ó­næmis­kerfisins sem lykil­stjórnanda í vörnum líkamans hafi leitt til mikilla fram­fara í for­vörnum og með­höndlun sjúk­dóma,“ segir hann og bætir við að þetta hafi leitt til þess að geta okkar til að greina og þekkja nýja smit­sjúk­dóma, smit­leiðir þeirra og hugsan­legar með­ferðar­leiðir hafi marg­faldast á ör­fáum árum.

„Þannig hefur vísinda­sam­fé­laginu nú á einungis nokkrum mánuðum tekist að hefja klínískar rann­sóknir á virkni fjöl­margra bólu­efna til varnar gegn CO­VID-19-sjúk­dómnum. Það hefði ekki tekist án víð­tækari sam­vinnu, opnari sam­skipta og ó­trú­legs sam­taka­máttar margra mis­munandi fram­úr­skarandi vísinda­hópa, há­skóla og fyrir­tækja um allan heim en áður hefur sést,“ segir hann.

Hann vísar svo í tölur WHO þess efnis að 29 mis­munandi bólu­efni séu nú komin í klínískar prófanir á heims­vísu.

„Af þeim eru um sex komin á loka­stigið, eða fasa 3. Þar að auki eru nú um 138 mögu­leg lyf til bólu­setninga í for­rann­sókna­ferli (preclini­cal evalu­ation). Það er því mjög lík­legt að á­reiðan­leg bólu­efni verði komin á al­mennan markað innan næstu 6-8 mánaða. Þessi árangur er ó­trú­legur í ljósi þess að nú eru einungis u.þ.b. 8 mánuðir frá því að SARS-CoV-2-veiran var upp­götvuð sem or­saka­valdur fyrir CO­VID-19- sjúk­dóminum.“

Björn segir einnig í grein sinni að eitt af því sem hafa haft á­hyggjur af er að menn muni sneiða fram hjá mikil­vægum öryggis­sjónar­miðum vegna þeirra efna­hags- og sam­fé­lagsu á­hrifa sem CO­VID-19 hefur sett heims­byggðina í. Þannig hafi sum bólu­efni sem voru í for­prófunum gegn SARS-CoV-1-veirunni or­sakað t.d. of­virkni ó­næmis­kerfisins þegar bólu­settar mýs voru síðan sýktar, reynsla sem menn geta nú forðast við þróun bólu­efna gegn CO­VID-19.

„Mikil­vægi vandaðra rann­sókna og sam­starf öflugra eftir­lits­aðila er því aug­ljóst. Einnig er gríðar­legur fjöldi lyfja í klínískum prófunum sem byggja ekki virkni sína á bólu­setningum, heldur líf­virkni veirunnar, dráps­virkni ó­næmis­kerfisins o.fl., auk þess sem „eldri lyf“ eins og remdesi­vir, dexa­met­ha­sone, inter­feron b-1a, IL-6-hemlar og mót­efni frá áður sýktum ein­stak­lingum eru notuð við völdum á­bendingum í sýkingar­ferlinu. Við virðumst því vera á þröskuldi þess að geta komið böndum á CO­VID-19-sjúk­dóminn á heims­vísu. Fram að þeim tíma treystum við á á­fram­haldandi sam­vinnu og sam­starf vísinda­sam­fé­lagsins alls, auk þess sem við öll þurfum að sýna mikla þolin­mæði, bið­lund og sam­hug meðan á biðinni stendur.“