Björg er læknir í Banda­ríkjunum: Þess vegna verða Íslendingar að standa vörð um ríkis­rekið heil­brigðis­kerfi

„Hafi CO­VID-19 heims­far­aldurinn kennt okkur eitt­hvað, þá er það mikil­vægi ríkis­rekins heil­brigðis­kerfis til að takast á við slíkan vá­gest.“

Þetta segir Björg Þor­steins­dóttir, dósent í lyf­lækningum, á Mayo Clinic í Min­nesota í Banda­ríkjunum í grein sem hún skrifar í Lækna­blaðið.

Hún segir að síðustu mánuði hafi verið erfitt að vera ís­lenskur læknir í Banda­ríkjum Norður-Ameríku. Hún segist þó njóta þeirra for­réttinda að starfa á einum besta spítala Banda­ríkjanna.

„Á meðan við­brögð „heilagrar þrenningar“ við drep­sóttinni heima á Fróni voru tíman­leg, vel yfir­veguð og af­gerandi, ríkti and­vara­leysi hér í Banda­ríkjunum,“ segir Björg í grein sinni og bætir við að þegar menn vöknuðu upp við vondan draum hafi verið við­brögðin verið handa­hófs­kennd.

„Á meðan Ís­lendingar sendu ein­stak­linga með mögu­legt CO­VID-smit í gám utan við bráða­mót­tökuna og settu heil­brigðis­starfs­fólk sem kom frá á­hættu­svæðum í sótt­kví, gátu sjúk­lingar í Banda­ríkjunum með CO­VID-19 ein­kenni gengið beint inn á bráða­mótt­töku án skimunar og smitað aðra.“

Björg segir að þetta á­stand hafi skapað tölu­verða hræðslu meðal heil­brigðis­starfs­fólk sem reyndi að verja sig með notkun hlífðar­búnaðar.

„Þegar greining á CO­VID-19 fór loks af stað var for­gangs­röðun í skimanir miðuð að því að tak­marka að­gang annarra en þeirra sem voru í mestri hættu. Þrátt fyrir vit­neskju er­lendis frá um að ein­kenna­lausir gætu smitað var lengi vel gerð krafa um bæði ein­kenni og nánd við smitaðan ein­stak­ling til að fá að­gang að prófi,“ segir hún og bætir við að trygginga­fé­lög hafi neitað síðan oft að borga fyrir CO­VID-19-próf.

„Hafa margir þurft að ganga frá Heródesi til Pílatusar til að fá endur­greiddan kostnað vegna greininga. Á meðan hafa sjúkra­tryggingar­fé­lögin grætt á tá og fingri vegna tak­markana á kostnaðar­sömum val­að­gerðum.“

Björg segir að það hafi verið sér­stak­lega erfitt að horfa upp á hvernig heil­brigðis­stofnanir hafa oft og tíðum fórnað öryggi starfs­fólks og þar með sjúk­linga til að tryggja af­komu sína á þessum erfiðu tímum.

„Fjöldi heil­brigðis­starfs­fólks hefur nú þegar látið lífið vegna far­aldursins og enn er víða pottur brotinn í smit­gát og vinnu­vernd. Per­sónu­verndar­reglu­gerðir hafa verið mis­notaðar sem rétt­læting fyrir því að upp­lýsa ekki ein­stak­linga um nánd við smitaðan ein­stak­ling og mögu­legt smit þrátt fyrir laga­legan grunn fyrir því að per­sónu­vernd víki fyrir al­manna­hag þegar um hættu­legan smit­sjúk­dóm er að ræða.“

Hún segir að Vinnu­verndar­stofnun Banda­ríkjanna sinni ekki hlut­verki sínu og hafi vísað frá þúsundum kvartana frá heil­brigðis­starfs­fólki um skort á smit­gát.

„Það sem far­aldurinn hefur sýnt svart á hvítu er hversu illa búið banda­rískt heil­brigðis­kerfi er til að stuðla að góðri lýð­heilsu, enda er heil­brigðis­kerfið hér ekki byggt til að þjóna öllum. Þegar heil­brigðis­kerfið og sjúkra­trygginga­kerfið þjóna mis­munandi herrum er erfitt að virkja þann sam­taka­mátt sem ríkis­rekið heil­brigðis­kerfi eins og hið ís­lenska hefur yfir að ráða,“ segir Björg sem endar grein sína á þessum orðum:

„Ég vona að Ís­lendingar beri gæfu til að standa vörð um heil­brigðis­kerfið okkar til að tryggja á­fram­haldandi heilsu og vel­ferð þjóðarinnar allrar. Ég er stolt af frammi­stöðu Ís­lendinga í bar­áttunni við drep­sóttina og vona að fram­haldið gangi jafn vel.“