„Munum að orð hafa áhrif og að aðgát skal höfð í nærveru sálar. Ekki bara þeirrar sálar sem orði er hallað á, heldur líka hinna sem heyra stóryrðin og túlka á versta veg fyrir þann sem logið er upp á. Þetta höfum við verið minnt á að undanförnu.“
Þetta segir Benedikt Jóhannesson, stofnandi Viðreisnar, í pistli sínum í Morgunblaðinu í dag. Pistill Benedikts ber yfirskriftina Lygin er lævís og lipur fjallar, eins og nafnið gefur til kynna, um lygar og ósannsögli.
„Einhverjir ganga svo langt að aldrei skuli hallmæla neinum manni. Slíkt nær ekki nokkurri átt. Þá yrðum við að tala um heiðursmennina Hitler og Stalín, tvo af verstu fjöldamorðingjum sögunnar. Okkur ber að vekja athygli á óhæfuverkum þeirra, þó svo að einhver gæti móðgast fyrir hönd þessara valinkunnu góðmenna,“ segir Benedikt sem spyr hvort við eigum þá alltaf að segja satt. Hann nefnir dæmi um að stundum megi satt kyrrt liggja.
„Prestur nokkur ákvað að fræða börn í sunnudagaskóla um að jólasveinninn væri ekki til. Honum fannst óhugsandi „að ljúga að börnunum“. Þjóðfélagið fór nánast á annan endann yfir grimmd þessa sannsögla manns,“ segir Benedikt sem segir að umræðan nú hafi orðið til þess að hann rifjaði upp bók sem hann las eitt sinn, Liar‘s Paradise eftir Graham Edmonds.
„Hann bendir á að lygarnar eru misillskeyttar,“ segir Benedikt og nefnir dæmi um ýmsar tegundir lyga sem fjallað er um í bókinni:
„Siglt undir fölsku flaggi. Stjórnmálamenn lofa einhverju hátíðlega fyrir kosningar, en svíkja svo loforðin vegna „breyttra aðstæðna“ eða „ómöguleika“.
Eitthvað gefið í skyn. Viðmælandinn játar hvorki né neitar þegar spurt er hvort hann ætli að styðja réttarbót. Áheyrendur gefa sér að hann geri það, þó að það hafi aldrei komið til greina […]
Bætt við smáatriðum. Lagnir stjórnmálamenn skreyta frásögu sína með atvikum sem eru óháð meginefninu, en gera söguna trúverðuga.
Að koma sinni útgáfu af sögunni út. Sá sem fyrstur segir frá einhverju hefur forskot. Þá verða aðrir að leiðrétta sögu eða myndband sem komin eru í dreifingu. „Látum helvítið neita því,“ sagði Lyndon B. Johnson Bandaríkjaforseti, þegar hann laug óeðli upp á andstæðing sinn.
Spila á tilfinningar. Hvers vegna ætti ég að ljúga að þér? Að svara öðru en spurt er um. Nánast regla hjá sumum stjórnmálamönnum. Þeir varpa líka fram smjörklípum sem beina athyglinni frá kjarna málsins.“
Benedikt segir að Edwards hafi ekki mælt með eintómri sannsögli en hann sagði í bók sinni: „Lífið yrði leiðinlegt, því að við myndum öll þegja. Andrúmsloftið sem fylgir endalausum heiðarleika væri að fara með okkur.“
