Banda­rískir vísinda­menn efast um heil­næm á­hrif lýsis: „Þetta er eins og trúar­­brögð.“

Banda­rískir vísinda­­menn eru efins um heil­­næm á­hrif lýsis og gefa niður­­­stöður rann­­sókna á á­hrifum þess æ flóknari svör, að því er fram kemur í um­­fjöllun banda­ríska vef­­tíma­­ritsins At­lantic. Frétta­blaðið greindi frá á Ís­landi.

Í um­fjöllun At­lantic er saga vísinda­legra rann­sókna á heil­næmum á­hrifum lýsis rakinn. Árið 1971 hafi danskir vísinda­­menn í Græn­landi komist á þá niður­­­stöðu að lág tíðni sykur­sýkis og hjarta­­sjúk­­dóma mætti rekja til mikillar inn­töku heima­manna á lýsi.

Allar götur síðan hafi verið litið svo á að lýsi væri í raun allra meina bót, gæti komið í veg fyrir elli­glöp, þung­­lyndi, of­­fitu og jafn­vel krabba­­mein. Innan tíðar hafi sala á lýsi orðið að tug­milljarða iðnaði á heims­vísu, sem heldur á­­fram að stækka.

Segir í grein The At­lantic að þegar raun­veru­­legar vísinda­rann­­sóknir hafi hins­vegar verið gerðar á heil­næmum á­hrifum lýsis, hafi niður­­­stöðurnar reynst mis­vísandi. „Tug­­þúsundum rann­­sóknum síðar hafa hlutirnir ekkert skýrst: Við erum einskis vísari um það hvað lýsi getur gert og hvað ekki,“ segir blaða­maður The At­lantic.

Sér­­­fræðingar séu sam­­mála um að lýsi geti haft vissa kosti í vissum að­­stæðum. Sýnt hafi verið fram á að Omega-3 fitu­­sýrur geti haft í för með sér minnkað magn af fitu í líkamanum sem tengist hjarta­­sjúk­­dómum, geti minnkað líkur á ó­­­tíma­bærri fæðingu og geti haft já­­kvæð á­hrif á ung­barna­blöndu. Það sé hins­vegar langt frá þeim meintu mögnuðu á­hrifum á heilsu sem flestir tengi við lýsi.

Þá lætur The At­lantic þess getið að mögu­­lega tengist þeir kostir minna lýsisinn­töku og frekar því að þeir sem borði meiri fisk séu lík­­legri til að borða minna eða ekkert af ham­­borgurum og svína­kjöti. Hin meintu á­hrif geti þess vegna tengst matar­­æði fólks en alls ekki inn­töku á lýsi.

Vísinda­menn segja sömu­leiðis þvert á móti ekki heldur loku fyrir það skotið að þessi meintu á­hrif lýsis á heilsu tengist alls ekki matar­­æði. Hugsan­lega hafi fólk sem borði fisk ein­fald­lega meira á milli handanna og sé því þess vegna heil­brigðara, án þess að það hafi nokkuð með á­hrif lýsis að gera.

„Við höfum vitað í mörg ár að lýsis­bæti­efni hafa bók­staf­­lega enga kosti í för með sér fyrir heil­brigða meðal­­manneskju,“ hefur miðillinn eftir Pieter Cohen, prófessor við lækna­­deild Harvard há­­skóla.

Það stöðvi þó engan af þeim milljónum sem taki lýsi á hverjum degi. „Fólk bara elskar að taka bæti­efni,“ hefur The At­lantic eftir Clif­ford Rosen, prófessor við lækna­­deild Tufts há­­skóla. „Þetta er eins og trúar­­brögð.“

Grein The At­lantic í heild sinni.