Því hefur verið haldið fram að tölur um dauðsföll vegna veirunnar sem veldur COVID-19 bendi til þess að karlar séu í meiri hættu en konur að fá alvarlegan sjúkdóm. Arnar Pálsson, erfðafræðingur og prófessor í lífupplýsingafræði við Háskóla Íslands, segir að flest bendi til þess að þetta sé rétt.
Arnar skrifar um þetta á Vísindavefinn og birtir tölur úr breskri rannsókn máli sínu til stuðnings. Í henni kom fram að fleiri konur en karlar hefðu fengið veiruna en mun fleiri karlar látist. Mátu niðurstöðurnar hættuna á andláti sýktra karlmanna tvöfalda umfram konur. Þess er þó getið að áhrif aldurs voru mun sterkari en áhrif kyns.
Arnar segir að ekki sé vitað hvað veldur þessum mun en nokkrum tilgátum hefur verið varpað fram.
„Svarið er enn á huldu. Mögulega er munurinn vegna ytri aðstæðna, umhverfis í sinni víðustu mynd, eða innri þátta, það er erfða og lífeðlisfræði. Eins gæti verið um samspil umhverfis og erfða að ræða,“ segir Arnar í svari sínu. Vera megi að kynjamunurinn skýrist af félagslegum, menningarlegum eða atferlislegum þáttum að hluta.
Karlar og konur töluvert ólík
„Margar mismunandi tilgátur hafa verið settar fram. Hittast karlar oftar utan heimilis? Eru þeir með viðkvæmari öndunarfæri vegna vinnuumhverfis eða lifnaðarhátta? Þvo þeir sér sjaldnar um hendur og sýkjast því af stærri skammti af veirunni? Reykja karlmenn aðeins meira en konur og einnig oftar? Eðli málsins samkvæmt er mjög erfitt að meta þessa þætti, eins og umhverfisþætti almennt. Stóra áskorunin er að þættirnir skipta hundruðum og jafnvel þúsundum og mælingar á þeim eru mikilli óvissu háðar. Lífeðlisfræðilega eru konur og karlar þó ólík um marga þætti,“ segir hann.
Arnar bendir enn fremur á að margar tilgátur um mun á áhrifum veirunnar eftir kynjum snúist um ónæmiskerfið.
„Ein er sú að mismunur í sterabúskap karla og kvenna geti haft ólík áhrif á ónæmiskerfið. Önnur tilgáta er að vegna þess að X-litningar bera gen sem tengjast ónæmiskerfinu séu konur betur varðar með sín tvö eintök af þeim litningi. Því til stuðnings er sú staðreynd að genin fyrir ónæmisviðtakana TLR7 og TLR8 eru á X-litningi karla. Þessir viðtakar binda einþátta RNA úr veirum og ræsa ónæmiskerfið. Erfðaefni veirunnar sem veldur COVID-19 er einmitt á því formi,“ segir Arnar.
Virkni ónæmiskerfisins mismunandi
Arnar nefnir einnig að virkni ónæmiskerfisins sé mismunandi milli kynja og er þessi tilgáta studd rannsóknum. Þær sýna mun í svörun karla og kvenna við inflúensuveirunni og mun í svörun kynja við bólusetningum.
Arnar segir:
„Ónæmiskerfi hryggdýra er oft skipt í meðfædda eða ósértæka ónæmiskerfið (e. innate) og áunna eða sértæka ónæmiskerfið (e. adaptive).“
Hann segir að ein rannsókn á tjáningu gena í frumum ónæmiskerfisins hjá heilbrigðu fólki á aldrinum 22 til 95 ára hafi greint mun á kynjum og niðurstöðurnar bendi til þess að meðfædda kerfið sé virkara hjá körlum eftir 65 ára aldur, en sértæka ónæmiskerfið veikara.
„Þetta birtist þannig að gen sem tengjast bólgusvörun voru meira tjáð í körlum eftir þennan aldur, og á móti var fækkun vissra frumugerða í sértæka ónæmiskerfinu. Nákvæmlega hvaða áhrif þetta hefur á ónæmiskerfið í heild sinni er óvíst. Sabra Klein, prófessor á John Hopkins-sjúkrahúsinu sagði í viðtali við The Guardian um karla: „meðfædda ónæmiskerfi þeirra getur e.t.v. ekki brugðist rétt við þegar það mætir veirunni“. Það á eftir að koma í ljós hvort að þessir þættir eða einhverjir aðrir skipti máli fyrir mun á dánartíðni milli kynja.“
