Spurning hefur verið sett við að notuð sé tannskoðun til aldursgreininga umsækjenda til verndar eða þeirra sem leita hér hælis. Háskóli Íslands ákvað að endurnýja ekki samning við Útlendingastofnun um að sinna þessum skoðunum hjá Tannlæknadeild háskólans.
Tveir réttartannlæknar landsins sem hafa aldursgreint umsækjendur um vernd hvað lengst hér á landi, Svend Richter og Sigríður Rósa Víðisdóttir, segja í nýrri en óbirtri grein að nákvæmasta aðferðin til að greina aldur sé rannsókn tanna.
Þau benda á að allar Evrópuþjóðir, utan Bretlands og Slóveníu byggi aldursgreiningar á réttarlæknisfræðilegum aðferðum, þ.e. tannþroska, beinþroska eða kynþroska. Algengast er að nota beinþroska og tannþroska, en rannsókn kynþroska er einnig notuð í nokkrum löndum. Tannþroski er notaður á öllum Norðurlöndum, einnig beinþroski nema á Íslandi. Algengast er að nota röntgenmynd af hönd og úlnlið til að greina beinþroska.
„Fram að þessu höfum við aðeins stuðst við aldursgreiningar af tönnum og stuðst við 4 mismunandi aðferðir. Við höfum mælt með að bæta við greiningu beinþroska með röntgenmynd af hönd og úlnlið. Með því að tengja saman beinþroska og tannþroska er hægt að auka nákvæmni“, segir í svari Svend við fyrirspurn þáttarins 21 á hringbraut.
Engir sameiginlegri staðlar eru á aldursgreiningum á alþjóðavísu. Evrópuþjóðirnar fara ólíkar leiðir. Sem dæmi er aldur í Svíþjóð greindur af tönnum en einnig hné, en í Danmörku er m.a. stuðst við mat á kynþroska. Í Bretlandi og Slóveníu eru tekin viðtöl til að meta aldur.
Og í væntanlegri grein Svend og Sigríðar Rósu í Tannlæknablaðinu kemur fram að Unicef telur að fæðingar nærri þriðjungi barna í heiminum hafi aldrei verið skráðar. Þau börn hafi því engin lögformleg skilríki.
Þau segja að gagnrýni á aðferðafræðina hér á landi byggi ekki á vísindalegum rökum. Nefna má áróður Íslandsdeilda Rauða krossins og Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna. Ekki er að finna slíkan málflutning hjá yfirstofnunum þessara félaga. „Tilvísanir í málaflokka hjá Evrópuráðinu fjalla ekki um þá gagnrýni sem vísað hefur verið til í málflutningi þeirra sem hafa haft sig mest í frammi hér á landi“, segir Svend um gagnrýnendur.
„Réttarlæknisfræðilegar aldursgreiningar snúast um það að tryggja börnum rétt sem þau eiga samkvæmt alþjóða sáttmálum t.d. Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna og Flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna - að tryggja börnum rétt sinn og koma í veg fyrir að fullorðnir taki sér þann rétt sem eingöngu er ætlaður börnum. Reynsla á Norðurlöndum er að lang stærstur hluti umsækjanda um vernd, sem segjast vera fylgdarlaus börn, eru í reynd fullornir. Þar er Ísland engin undantekning“, segir enn fremur í svari Svend Richter réttartannlæknis og dósent emeritus við Tannlæknadeild Háskóla Íslands sem hefur einna lengst hér á landi fengist við aldursgreiningar.
Sigríður Rósa Víðisdóttir réttartannlæknir er lektor við Tannlæknadeild HÍ.
Mynd með fréttinni: Svend Richter / Mynd / HÍ
