Tryggvi Rúnar Brynjarsson, barnabarn og nafni Tryggva Rúnars Leifssonar, eins af sakborningunum í Guðmundar-og Geirfinnsmálinu fer hörðum orðum um taktík Katrínar Jakobsdóttur, forsætisráðherra í málinu eftir sýknudóma Hæstaréttar árið 2018.
Það gerir hann í aðsendum pistli á Kjarnanum sem ber heitið „Mennsk í forsæti.“ Þar segir Tryggvi að markmið sitt með pistlinum sé að varpa ljósi á þokukennda mynd sem lesendur eru líklegir til að hafa af aðkomu Katrínar að málinu.
„Hér togast nefnilega á einfölduð útgáfa Katrínar sjálfrar annars vegar og flókinn og loðinn veruleikinn hins vegar. Sem aðstandandi eins hinna ranglega dæmdu hef ég fylgst vel með og finnst áríðandi að koma á framfæri því helsta sem ég hef veitt eftirtekt – þó ekki væri nema í þágu komandi kynslóða.“
Segir Katrínu hafa hagnýtt persónulega berskjöldun sína
Tryggvi rifjar upp þegar Katrín grét í pontu Alþingis eftir að barið var á henni frá hægri og vinstri. Tryggvi segist hafa þar sjálfur séð möguleg vatnaskil, að nú myndi forsætisráðherra kannski losna undan þeim bagga sem hún sat greinilega uppi með: þann að ætla að loka málinu án þess þó að ljúka því, borga bara bætur án þess að viðurkenna neitt af viti eða draga af þeim nokkurn lærdóm.
Katrín hafi þó fljótlega sett sjálf fram sína eigin túlkun í Kastljósviðtali.
„Í viðtali við Jóhönnu Vigdísi Hjaltadóttur í Kastljósi sagði Katrín einfaldlega að sér þætti það „fullkomlega eðlilegt að gráta yfir þessu stóra máli, og í raun og veru miklu óeðlilegra að gráta ekki yfir því“. Hún færði semsagt athyglina yfir á þá spurningu hvort óeðlilegt eða eðlilegt væri að gráta þann harmleik sem „málið“ er.“
Þá hafi viðbrögð ekki látið á sér standa. „„Mennskan lifir enn í pólitík“, ómaði samstundis frá stuðningskór Katrínar. „Á svipstundu varð allt skýrt“, skrifaði einn þeirra sem hreifst með; Katrínu „hafði verið falin ábyrgð á tregaljóði, hún þurfti að svara fyrir harmsögu, sem hún skrifaði ekki, og hjarta hennar brast“. Samt höfðu engar umræður átt sér stað á Alþingi um t.d. orsakir og afleiðingar rangra dóma, ríkisofbeldis og siðafára af því tagi sem reið yfir íslenskt samfélag á áttunda áratugnum og endaði á því að sex saklausum blórabögglum var bókstaflega fórnað fyrir allra augum til að koma á einhvers konar friði. Enginn hafði talað beinum orðum um „málið“ og fórnarlömb þess, því síður hið pólitíska samhengi sem alla tíð hefur umlukið það. Umræðan snerist eingöngu um það hvað þessi kjörni fulltrúi og forsætisráðherra ríkisstjórnar hafði gert (eða vanrækt að gera) eftir að þetta saklausa fólk var sýknað.“
Tryggvi segir Katrínu hafa kosið að hagnýta sér sína eigin persónulegu berskjöldun til að hefta frekari átök um hennar skyldustörf og verkefni. „Nú gæti einhverjum eflaust þótt það göfugt af henni, en þar með útilokaði hún jafnframt möguleikann á gagnkvæmum skilningi og sannkallaðri tengingu með því að setja sjálfa sig – ekki í fyrsta sinn – „ofar“ djúpstæðum og þýðingarmiklum ágreiningi.“
Segir aðstandendur hafa upplifað valdaleysi
Tryggvi segir aðstandendur brotaþola í Guðmundar-og Geirfinnsmálum, sig og sína fjölskyldu hafa fundið fyrir upplifun valdaleysis eftir þetta útspil Katrínar frekar en þöggun.
„Hvar í ósköpunum áttum við annars að höggva næst? Auðvitað fór sama gamla leikritið aftur af stað, þar sem Katrín lýsti einhverju fögru og óskýru yfir opinberlega en fékk síðan lögmann sinn til að sinna skítverkunum í dómsal: að rægja, smætta og þræta fyrir allt sem frá okkur kom.“
Tryggvi segir að með því að sópa sinni tvíbentu afstöðu undir teppið hafi ráðherra misst af raunverulegu tækifæri til að læra eitthvað af málinu.
„Að hún vilji í senn vel en sé takmörkuð af ytri þrýstingi segir nefnilega ýmislegt um þær hindranir – persónulegu, kerfislægu og menningarbundnu – sem hafa komið í veg fyrir það í hartnær hálfa öld að einhvers konar réttlæti náist fram til handa fórnarlömbum þessarar sögu.“
Tryggvi segist giska á að það hafi einmitt verið þessi mótsögn sem að lokum hafi borið hana ofurliði þessa tilfinningaþrungnu kvöldstund á Alþingi.
„Ekki bara „málið“, ekki bara óvægin gagnrýni, heldur hennar eigin erfiða staða: Að þurfa að þjóna miskunnarlausri lógík kerfisins og láta um leið sem hún stæði með þolendum þess.“
Tryggvi segir ólíklegt úr þessu að Katrín játi nokkuð í þá átt. „Aðkoma hennar að þessu máli sýnir að fyrir henni skiptir hreinleiki ímyndarinnar öllu en samviskunnar engu. Erfitt er að hugsa sér persónu betur til þess fallna að viðhalda fyrir stjórnvöld óbreyttu ástandi og tefja að þetta mál verði raunverulega gert upp.“
