Fjármálaráðherra fer undan í flæmingi þegar hann er spurður um Borgunarhneyksli Landsbankans. Nánir ættingjar Bjarna Benediktssonar eru í hópi þeirra sem fengu að kaupa hlut Landsbankans í Borgun og hafa nú hagnast ævintýralega á þeirri fjárfestingu. Þó að enginn gruni Bjarna sjálfan um að hafa haft nein afskipti af sölunni eða vitneskju um hana leikur enginn vafi á því að í hugum margra er hann nú umlukinn spillingarskýi.
Það er ákaflega óheppilegt að á sama tíma og ríkið er ráðandi eigandi flestra stærstu fjármálafyrirtækja landsins, sem eru í óða önn að selja frá sér eignir sem þær hafa leyst til sín frá viðskiptavinum sínum eða eignast á annan hátt, skuli nánir ættingjar fjármálaráðherra landsins vera í hópi umsvifamestu fjárfesta landsins, sem kaupa þessar eignir af ríkisbönkum. Einkar ópheppilegt er þegar slíkar sölur fara fram í reykfylltum bakherbergjum og rökstuddur grunur kemur upp um að ekki hafi sannvirði verið engurgoldið fyrir eignirnar.
Staða fjármálaráðherra er því vond. En afstaða hans í málinu er enn verri. Bankastjóri og helstu stjórnendur Landsbankans eru rúnir trausti. Sama máli gildir um stjórn bankans. Burtséð frá framkomu kaupenda í Borgunarviðskiptunum er ljóst að stjórnendur Landsbankans hafa annað hvort selt eign bankans (ríkisins) vísvitandi á allt of lágu verði og varðar slíkt við hegningarlög eða þeir hafa ekki kynnt sér sannvirði eignarinnar sem þeir seldu. Slík vanræksla kann einnig að varða við hegningarlög. Traust á Landsbankanum verður ekki endurvakið nema skipt verði um stjórn og stjórnendur bankans. Slíkt þolir enga bið, sérstaklega ekki ef ríkið ráðgerir sölu á hlut í bankanum á þessu ári og í öllu falli þolir engin fjármálastofnun að hafa yfir sér stjórnendur sem eru annað tveggja, skussar eða bófar.
Fjármálaráðherra ber í bætifláka fyrir stjórnendur Landsbankans með því að benda á að mikill virðisauki hafi orðið af starfsemi bankans á undanförnum árum og hann hafi skilað ríkulegum arðgreiðslum í ríkissjóð. Það hefði ráðherrann betur látið ógert. Kannski þekkir hann ekki til þess sjálfur þó hann ætti að gera það en viðskiptavinir Landsbankans vita hvernig þessi mikli virðisauki Landsbankans frá hruni er til orðinn. Starfsmenn bankans hafa af feykilegri hörku gengið fram gegn viðskiptamönnum bankans, bæði einstaklingum og lögaðilum, skrúfað upp lán þeirra og leyst til sín eignir í stórum stíl.
Þegar viðskiptamönnum Landsbankans er leyft að halda eignum sínum er verðmati fagaðila hent í ruslafötuna og búið til nýtt verðmat í bankanum sem er svo hátt að einungis er verið að lengja í hengingaról viðskiptamannsins. Þegar bankinn leysir til sín eignir er verðmati fagaðila kastað út um gluggann og fengnir matsmenn sem gjarnan hafa mestar sínar tekjur úr verkefnum fyrir bankann til að gera nýtt. Þar getur skeikað þriðjungi eða allt að helmingi hvað verðmat matsmanna bankans er lægra en óháðs þriðja aðila enda er hart gengið fram við innheimtu á eftirstöðvum skulda eftir að bankinn hefur leyst til sín veðandlög þeirra.
Kunnugir segja að í raun skiptist viðskiptamenn Landsbankans í þrjá flokka; þá sem bankinn ákveður að slátra, þá sem bankinn ákveður að kvelja til dauða og svo þriðja flokkinn – flokk þeirra sem eru svo vel liðnir af stjórnendum bankans að þeir geta labbað inn með eigið verðmat á eignum sínum eða bankans og átt viðskipti við bankann á grundvelli þess mats. Kannski eru þetta ýkjur en þessi er upplifun viðskiptamanna Landsbankans sem eiga um sárt að binda eftir viðureign við starfsmenn hans.
Starfsemi af því tagi sem hér er lýst að ofan væri víða skilgreind sem skipulögð glæpastarfsemi og á henni tekið sem slíkri en hér á Íslandi sér fjármálaráðherrann ástæðu til að fagna sérstaklega afrakstrinum af henni. Það er vond afstaða, ekki síst hjá fjármálaráðherra sem hingað til hefur ekki getið sér orð fyrir mikinn skilning á kjörum þeirra sem eiga um sárt að binda vegna virðisaukans sem eignaupptaka Landsbankans af almennum viðskiptavinum og fyrirtækjum hefur skapað. Það bætir ekki stöðu ráðherrans eða ásýnd þegar ættingjar hans hagnast á myrkum viðskiptum við ríkisbankann.
