Hjá flestum framboðum og flokkum verður nú vart við vaxandi skjálfta vegna kosninganna í október.
Ljóst er að Sigurður Ingi Jóhannsson forsætisráðherra hefur lofað of miklu til að geta dregið kjördag lengur en til 15. október. Hann hefur ítrekað heitið því að kosið verði “í haust”. Fyrsti vetrardagur er 22. október og því er síðasta tækifærið til að efna loforðið laugardagurinn 15. október. Það er líklegur kjördagur.
Í fljótu bragði er þetta langur tími, hálft ár. En þegar betur er að gáð, þá er tíminn ódrjúgur og verður naumur fyrir öll framboð til að koma saman listum, skipuleggja kosningabaráttu og afla peninga til að standa undir þeim mikla kostnaði sem er óhjákvæmilegur. Allir gömlu flokkanna eru á hausnum eins og venjulega. Sjálfstæðisflokkurinn skuldar á milli 400 og 500 milljónir króna sem er hræðileg staða þó svo flokkurinn eigi fasteignir á móti hluta skuldanna.
Þessir 6 mánuðir skiptast nokkurn veginn svona: Fyrsti rúmi mánuðurinn fer í að ljúka störfum þingsins sem verður svo að víkja fyrir forsetakosningunum sem munu taka athygli landsmanna allan júnímánuð og rúmlega það. Svo er kominn júlí, sumarleyfistíminn sem stendur fram í miðjan ágúst. Fyrst þá verður hægt að fara að vinna skipulega að undirbúningi kosninga. Tveir mánuðir til stefnu til að halda prófkjör, stilla upp listum og heyja kosningabaráttu.
Í ljósi þessa þarf ekki að koma á óvart að vart verði við stress. Flokkarnir eru fæstir í góðri stöðu til að tefla fram öflugu fólki. Það er helst að VG sé með sína sveit klára. Þar er yfirleitt sama fólkið í framboði. Síðast féllu margir út af þingi og þeir hafa beðið rólegir eftir að komast inn að nýju. Meðal þeirra eru Björn Valur Gíslason, hinn háttprúði varaformaður flokksins, og Álfheiður Ingadóttir fyrrum ráðherra. Einnig annáluð fyrir manngæsku og háttprýði.
Gríðarleg óvissa er hjá Samfylkingu vegna átaka um forystu. Fyrr en þau mál hafa verið útkljáð er erfitt að spá um væntanlega framboðslista flokksins. Þó er ljóst að Katrín Júlíusdóttir ætlar að hætta og viðbúið er að Valgerður Bjarnadóttir geri það einnig. Stóra spurningin hjá Samfylkingunni er um niðurstöður formanns-og varaformannskosninga síðar í vor. Út úr niðurstöðu þeirra verður einnig unnt að lesa á hvaða leið flokkurinn er í litrófi stjórnmála á Íslandi. Verður hann áfram á miðjunni undir forystu Árna Páls eða tekur hann á rás til vinstri með Helga Hjörvar í stafni?
Björt framtíð hefur farið í gegnum formannsskipti og þarf sennilega ekki annað en að safna liði sínu saman til að halda sér inni á þingi. Það verður meginverkefni þeirra.
Pírötum er sá vandi á höndum að hleypa ekki inn á sig þekktum öfgamönnum sem hafa reynt fyrir sér í mörgum framboðum örflokka og ekki komist á þing. Þeir þykjast nú sjá tækifæri vegna þess meðbyrs sem Píratar njóta og vilja komast inn á þing í skjóli hans. Óþarfi er að nefna nöfn í þessu sambandi umfram Þorvald Gylfason sem víða hefur flækst.
Nýju framboðin, Viðreisn og Grái herinn, verða trúlega ekki í vandræðum með að manna lista sína.
Framsóknarflokknum er gífurlegur vandi á höndum í aðdraganda kosninga. Ljóst er að Sigmundur Davíð er rúinn trausti innan flokks og utan. Hann er í leyfi út maimánuð, næstu 6 vikur. Komi hann þá til baka og reyni að brjótast til valda að nýju, þá yrði það óskastaða fyrir alla andstæðinga Framsóknar. Líklegra er að hann láti sér segjast, segi af sér þingmennsku og víki með góðu í formannskosningu. Annars verður hann felldur. Er sjálfgefið að Sigurður Ingi Jóhannsson taki þá við formennsku í flokknum? Við fyrstu sýn er svarið já. En ekki er víst að t.d. Höskuldur Þórhallsson sé sammála því og ýmsir nefna Lilju Alfreðsdóttur sem fékk óvænt tækifæri sem hún gæti nýtt sér til fulls.
Skjálftinn og örvæntingin í þingliði Framsóknar markast ekki síst af því að þar eru nú 19 þingmenn en verða væntanlega ekki fleiri en 5 til 7 að loknum kosningum í haust. Baráttan um þessi fáu sæti verður því mikil enda engir öruggir um sæti sín nema þeir sem skipa 1. sætið í landsbyggðarkjördæmunum þremur, þeir Sigurður Ingi, Gunnar Bragi og væntanlega Höskuldur Þórhallsson.
Til viðbótar við Sigmund Davíð gætum við séð á eftir út af þingi fyrirferðarmiklum þingmönnum eins og Vigdísi Hauksdóttur, Eygló Harðardóttur, Ásmundi Einari, Frosta Sigurjónssyni, Karli Garðarssyni og Þorsteini Sæmundssyni svo einhvejir séu nefndir. Það verður því hart barist á Framsóknarheimilinu.
Vandamál Sjálfstæðisflokksins eru síst minni. Enn er því ósvarað hvort formaður og varaformaður geta haldið áfram vegna Tortólamála. Eru öll kurl komin til grafar? Á fleira vandræðalegt eftir að koma upp sem tengt er formanni flokksins og nánasta umhverfi hans? Ef svo, þá er hann búinn að vera. Ýmsir áhrifamenn í flokknum vilja að hann víki. Í einkasamtölum hafa þingmenn sagt við fólk að ekki fáist viðspyrna í Sjálfstæðisflokknum fyrr en Bjarni Benediktsson víkur eins og fleiri hafa gert, t.d. Júlíus Vífill. Þá er það mjög umtalað að næsti sjónvarpsþáttur um Panamaskjölin muni fjalla um sjávarútvegsmenn, núverandi og fyrrverandi. Þar munu vera fyrirferðarmestir rómaðir sjálfstæðismenn og framsóknarmenn. Sumir jafnvel taldir nátengdir Morgunblaðinu enda ekki einleikið hvernig blaðið hefur hamast undanfarna daga til að reyna að gera alla þessa atburði sem tortryggilegasta. Sé þetta rétt, þá verður það enn eitt áfallið fyrir stjórnarflokkana sem hafa varið gjafakvótakerfið með kjafti og klóm frá upphafi og gera enn.
Ef Bjarni þarf að víkja, er vandséð hver ætti að taka við. Flokkurinn varð fyrir enn einu áfallinu þegar fram kom að Einar Guðfinnsson, forseti Alþingis, ætli að hætta. Hann er sá úr forystu flokksins sem notið hefur mestrar virðingar og verið nokkuð óumdeildur. Nú hverfur hann af vettvangi. Ekki er að sjá neinn í núverandi þingliði flokksins sem gæti tekið við formennsku. Hanna Birna og Illugi eru rúin trausti, Ragnheiður Elín hefur staðið sig mjög illa, Ólöf glímir við erfið veikindi og flokkseigendur eru ekki sáttir við Guðlaug Þór. Einhverjir hafa þó nefnt Kristján Þór Júlíusson. Um aðra þingmenn þarf ekki að ræða. Þó hafa einhverjir bent á að Unnur Brá Konráðsdóttir sé farin að marka sér sérstöðu sem gæti fleytt henni langt.
Hvort sem Bjarni heldur velli og leiðir flokkinn í næstu kosningum eða ekki, má ljóst vera að ekki eru sýnilegir forystumenn í Sjálfstæðisflokknum sem geta komið til hjálpar á næstu mánuðum. Það verður t.d. mjög erfitt verkefni að finna öflugan mann til að leiða Norð-Vesturkjördæmið eftir að Einar Kristinn stígur niður. Varla sætta flokksmenn sig við að Haraldur Benediktsson geri það því hann er að flestra mati hreinræktaður framsóknarmaður.
Ljóst er að næstu vikur og mánuðir verða spennandi í stjórnmálum á Íslandi. Víst er að margir munu ganga sárir frá borði þegar kosið verður þann 15. október nk. eins og hér er spáð.
