Kröfur um afsögn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar eru ekki byggðar á hneykslun á því að eiginkona hans eigi mikla fjármuni sem hún fékk í fyrirframgreiddan arf. Það er löngu vitað að hún fékk drjúgar fúlgur frá föður sínum, sem hafði af myndarbrag rekið Toyota umboðið á Íslandi í áratugi og selt með góðum hagnaði örfáum árum fyrir hrun. Forsætisráðherrahjónin hefðu mögulega komist upp með að eiga aflandsfélag í skattaskjóli ef allt hefði verið uppi á borðum. Það eru hins vegar ákveðin atriði sem valda því að forsætisráðherra hefur misst trúnað þjóðarinnar og ekkert minna en Grettistak dugar til að endurreisa þann trúnað.
Þegar eiginkona forsætisráðherra birti í síðustu viku færslu á Facebook um erlent eignarhaldsfélag sitt kvað hún það gert til að kveða niður gróusögur. Erfitt var að skilja það öðru vísi en svo að hún hafi viljað leiðrétta ósannindi sem verið hafi í umferð. Í ljós kom hins vegar að ekki hafði verið um gróusögur að ræða. Fyrrnefnt eignarhaldsfélag reyndist og starfrækt í þekktu skattaskjóli en ekki í Bretlandi eins og færsla forsætisráðherrafrúarinnar hafði gefið til kynna. Þá kom og á daginn að eiginkona forsætisráðherra hafði frá 2009 verið einn stærsti erlendi kröfuhafinn í gömlu bankana án þess að nefna það einu orði þegar hún vildi kveða niður gróusögurnar.
Frá hruni og fram til 2009 höfðu hjónin bæði verið erlendir kröfuhafar gömlu bankanna þar sem þau voru skráð saman fyrir aflandsfélaginu. Að sögn var sú samskráning til komin vegna mistaka hjá erlendum banka en í öllu falli fengu þau mistök að standa þar til Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hóf afskipti af stjórnmálum og bauð sig fram til Alþingis. Sem eigandi aflandsfélags hefði hann þurft að skrá félagið í hagsmunaskráningu til Alþingis en eftir að kona hans varð ein eigandi félagsins gat hann látið hjá líða að skrá hina stóru kröfu í föllnu bankana sem sína.
Erfitt er að verjast þeirri hugsun að tilgangurinn með því að afskrá Sigmund Davíð af aflandsfélaginu hafi beinlínis verið sá að koma í veg fyrir að hann þyrfti opinberlega að skrá sig hjá Alþingi sem einn stærsti erlendi kröfuhafi bankakerfisins úr röðum einstaklinga.
Ofan á þetta bætist að afar óheppilegt er fyrir stjórnmálaleiðtoga, sem berst fyrir því að krónan sé gjaldmiðill á Íslandi og lofsyngur hana kvölds og morgna, að hann skuli sjálfur fyrir löngu hafa komið eignum sínum og eiginkonu sinnar út úr krónuhagkerfinu og það samkvæmt ráðgjöf færustu sérfræðinga í London. Nú hagnast eiginkona forsætisráðherra í hvert skipti sem gengi krónunnar lækkar. Heimilisbókhald þeirra hjóna styrkist við hverja gengisfellingu, sem hækkar verðtryggð lán íslenskra heimila. Óvíst má telja að Sigmundur Davíð hefði hlotið slíkan frama í stjórnmálum og raun ber vitni hefðu flokksfélagar hans og þjóðin vitað frá upphafi um þennan tvískinnung og stöðu hans sem stór erlendur kröfuhafi. Ólíklegt er í öllu falli að honum hefði verið trúað fyrir því vandasama verki að leiða samninga við kröfuhafa.
Því hefur ekki verið haldið fram að forsætisráðherra eða eiginkona hans hafi brotið lög þó að vanhæfisreglur stjórnsýslunnar kunni að hafa verið brotnar. Enda getur vörn forsætisráðherra, sem verður uppvís að því að leyna þjóð sína og jafnvel samflokksmenn því að hann eða maki hans hafi stöðu erlends kröfuhafa gagnvart föllnu bankakerfi lands síns, aldrei falist í lagatæknilegri vörn, líkri þeirri sem verjandi í sakamáli ber á borð fyrir dómara.
Vörn leiðtoga sem glatað hefur trausti kjósenda getur einungis falist í einlægri afsökunarbeiðni og auðmýkt. Vörnin hlýtur að felast í því að gera grein fyrir því að forsætisráðherranum hafi orðið á heiðarleg mistök og aldrei ætlað að leyna neinu eða blekkja neinn. Trúi þjóðin þeirri skýringu kann að vera mögulegt að endurreisa trúnaðarsamband milli þjóðar og ráðherra. Sú vörn er verri en engin að hlaupa í felur og etja misjafnlega vel til þess föllnum fótgönguliðum úr eigin flokki á foraðið með árásir og svívirðingar gegn blaðamönnum og öðrum sem fjallað hafa um hið einstaka mál forsætisráðherrahjónanna, gagnrýnt þau og lýst áhyggjum sínum. Hömlulaus upphafning liðsmanna ráðherrans á honum að Norður-kóreskum sið verður honum ekki til framdráttar.
Þá má setja spurningarmerki við gagnsemi eindregins stuðnings prófessors við Háskóla Íslands, sem hlotið hefur dóm fyrir afar ónákvæma meðferð ritaðra heimilda. Það gagnast forsætisráðherra tæplega að háskólaprófessor, sem ekki skilur að maður má ekki nota texta annars manns sem sinn eigin, skuli gefa honum hreint sakavottorð.
Þá orkar það mjög tvímælis að aðstoðarmaður forsætisráðherra skuli koma fram sem talsmaður forsætisráðherrafrúarinnar í þessu máli, sem ráðherrann og aðstoðarmaðurinn hafa fullyrt að sé fullkomið einkamál frúarinnar sem ekki komi ráðherranum við.
Annað hvort áttar forsætisráðherra sig á því að hann skuldar þjóðinni haldbærar skýringar á mistökum sínum og auðmjúka afsökunarbeiðni eða hann fetar í fótspor Illuga Gunnarssonar, menntamálaráðherra, sem er illa laskaður vegna ótrúverðugra skýringa á fjárhagslegum tengslum sínum við fyrirtæki sem hann greiddi götu fyrir sem ráðherra, eða jafnvel Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, sem hrökklaðist úr embætti innanríkisráðherra eftir heilt ár sem einkenndist af valdhroka hennar, embættismisfærslum og ósannindum gagnvart Alþingi og þjóðinni.
Hroki og yfirlæti eru ekki góðir burðarbitar ef endurreisa skal traust og trúverðugleika.
