Á landsfundi Sjálfstæðisflokksins í síðasta mánuði var tekist á um helsta ágreiningsefnið í pólitík um þessar mundir, gjaldmiðilinn. Unga fólkið lagði til að tekin yrði upp alþjóðlega gjaldgeng mynt. Flokksforystan talaði eins og Framsókn fyrir því að halda sem fastast í krónuna. Niðurstaðan var að skoða málið.
Í gær, fimmtudaginn 26. nóvember, endurspegluðust þessir pólar í tveimur athyglisverðum greinum áhrifafólks í atvinnulífinu:
Í Fréttablaðinu rær Björn Brynjúlfur Björnsson hagfræðingur Viðskiptaráðs á sama borð og ríkisstjórnin. Í Morgunblaðinu rær Svana Helen Björnsdóttir fyrrum formaður Samtaka iðnaðarins á hitt borðið með unga fólkinu í Sjálfstæðisflokknum.
ÞEIR SEM GETA VELJA ERLENDA MYNT
Hagfræðingur viðskiptaráðs segir að gjaldmiðillinn skipti ekki máli heldur góð hagstjórn. Það er að því leyti rétt að enginn gjaldmiðill getur bætt úr slæmri hagstjórn. Og við getum ekki tekið upp nýja mynt án góðrar hagstjórnar. Deilan um krónuna snýst einfaldlega ekki um hæfa eða vanhæfa menn í ríkisstjórn og Seðlabanka.
Það sem máli skiptir er hitt að sterk tiltölulega stöðug mynt sem er gjaldgeng í alþjóðaviðskiptum auðveldar mönnum að stjórna vel. Lítil óstöðug mynt sem ekki er gjaldgeng í alþjóðaviðskiptum minnkar möguleika hæfustu manna til að stjórna skynsamlega og auðveldar þeim sem lakari eru að stjórna óskynsamlega.
Hagfræðingur Viðskiptaráðs birtir tölur um landsframleiðslu á Norðurlöndum. Þær sýna að fyrst eftir alþjóðlegu fjármálakreppuna 2008 féll landsframleiðsla á mann á Íslandi með sjálfstæða krónu meir en í Finnlandi sem notar evru. Viðsnúningurinn í Finnlandi byrjaði svo ári fyrr en á Íslandi. Síðan 2011 hefur þróunin hins vegar verið hagstæðari á Íslandi en í Finnlandi. Þessar tölur segja takmarkaða sögu.
Í þessu samhengi skiptir annar mælikvarði meira máli. Það er framleiðnin. Þar er Ísland eftirbátur annarra Norðurlanda. Það er framleiðnivöxturinn sem ræður úrslitum um lífskjörin. Hann verður ekki án kerfisbreytinga, þar á meðal í peningamálum.
Seðlabankinn benti á það á dögunum að það er lítil sem engin framleiðniaukning að baki þeim hagvexti sem við höfum notið undanfarið. Það er verri árangur en í fyrri uppsveiflum.
Sveiflukennd haftamynt er ein af helstu ástæðunum fyrir lakari framleiðni á Íslandi en annars staðar. Viðskiptaráðið þarf að svara því hvers vegna meira máli skiptir að halda í ógjaldgenga mynt í alþjóðaviðskiptum en að bæta framleiðnina.
Flest stærstu fyrirtækin í sjávarútvegi, iðnaði og ferðaþjónustu sem það geta hafa fyrir löngu nýtt lögmál markaðarins til að velja erlenda mynt í stað krónu. Engin rök standa til þess að véfengja niðurstöðu markaðslögmálsins í þessu efni. Eða er það?
Hitt væri fróðlegt að sjá útskýrt hvers vegna sum fyrirtækin sem þetta hafa gert geta ekki hugsað sér að aðrir njóti sömu aðstöðu. Er samhljómur innan Viðskiptaráðs að viðhalda þeirri mismunun?
Seðlabankinn og ríkisstjórnin hafa marg sinnis lýst yfir því að þegar slitum á þrotabúum gömlu bankanna er lokið verði núverandi haftareglur afnumdar en margvíslegar nýjar hömlur með öðrum nöfnum settar í staðinn. Nýlega boðuðu seðlabankastjóri og fjármálaráðherra að hugsanlega þyrfti að takmarka innstreymi gjaldeyris svo stjórna mætti krónunni.
Viðskiptaráð hefur ekki fremur en ríkisstjórnin og Seðlabankinn sýnt fram á að unnt sé að ná þeim þremur markmiðum samtímis að hafa sjálfstæða krónu, frjáls viðskipti og stöðugleika. Ef halda á í krónuna þarf annað hvort að gefa frelsið eða stöðugleikann eftir. Fróðlegt væri að sjá val Viðskiptaráðs.
STUÐNINGUR VIÐ UNGA FÓLKIÐ OG FRAMTÍÐINA
Svana Helen Björnsdóttir hefur um árabil verið talsmaður framsækinna þekkingarfyrirtækja. Framtíð þeirra byggir á útflutningi og jafnri samkeppnisstöðu við keppinauta á erlendum mörkuðum bæði um fjármagn og viðskiptavini. Það er í þessum fyrirtækjum sem möguleikarnir til framleiðniaukningar og samkeppnishæfra launa liggja einna helst.
Í Morgunblaðsgrein sinni bendir hún á að þótt gengisfelling geti að ákveðnu marki búið til láglaunastörf sem ella yrðu ekki til gerist það á kostnað atvinnutækifæra þar sem möguleikar eru á betri launum vegna meiri framleiðni. Þetta er auðvitað val. En framsækin þjóð hlýtur að horfa til efnahagsumhverfis sem líklegra er til að auka framleiðni og fjölga betur launuðum störfum.
Svana Helen minnir einnig á þá staðreynd sem Samtök atvinnulífsins birtu í fyrra að fyrirtæki og heimili í landinu greiða 210 milljarða króna í vexti af innlendum lánum umfram það sem heimili og fyrirtæki í samkeppnislöndunum greiða af jafn miklum skuldum. Talsmenn krónuhagkerfisins, að Framsókn undanskildri, hafa ekki bent á leiðir til að eyða þessum samkeppnismismun.
Hugmyndir Framsóknar eru að nota peninga skattborgaranna í tveimur ríkisbönkum til að keyra niður vexti. Það verður gert á kostnað velferðar og menntunar. Og það mun kalla á meiri lokun hagkerfisins frá umheiminum.
Mörg fyrirtæki hafa séð sér hag í því að nota erlenda mynt. Þannig virkar markaðslögmálið. Önnur fyrirtæki og almenningur eiga þess ekki kost. Ungir sjálfstæðismenn vilja kerfisbreytingu til að gera stöðu allra á markaðnum jafnari að þessu leyti.
Það er fagnaðarefni að sjá fyrrum formann Samtaka iðnaðarins styðja unga fólkið í þessari baráttu.
