Oraðatiltækið að styðja einhvern til góðra verka getur verið tvírætt. Það hefur þó í áratugi haft ákveðna pólitíska merkingu. Hún er einfaldlega sú að sá sem í hlut á nýtur ekki lengur óskoraðs trausts.
Sjálfur man ég fyrst eftir að hafa heyrt þannig tekið til orða á háskólaárum mínum þegar Bjarni Guðnason hætti stuðningi við vinstristjórnina sem fór frá 1974. Síðan hafa nokkrir þingmenn talað á þennan veg þegar þeir hafa ekki lengur treyst sér til að bera ábyrgð á setu ríkisstjórnar. Skilyrðislausum stuðningi þeirra er lokið en þeir fylgja henni til góðra verka.
Þegar ný ríkisstjórn tekur við er venjan sú að leiðtogar minnihlutans lýsa yfir andstöðu við hana en taka jafnframt fram að þeir muni þó styðja hana til góðra verka. Með öðrum orðum: Málefnaleg andstaða.
Í Kastljósi á þriðjudagskvöldið var forsætisráðherra þráfaldlega spurður hvort hann styddi formann Framsóknar til áframhaldandi setu. Þrisvar sagðist forsætisráðherra styðja hann til góðra verka. Þegar spurt var í fjórða sinn sagðist hann auðvitað styðja formanninn.
Í samræmi við hefðbundna pólitíska merkingu þessa orðalags afneitaði forsætisráðherra formanninum þrisvar en sneri síðan við blaðinu. Þó að ganga verði út frá því að síðasta svarið gildi er skiljanlegt að ýmsir kunni að vera á báðum áttum um afstöðu forsætisráðherra til flokksformannsins.
Yfirlýsingar forsætisráðherra um kosningar í haust eru sveipaðar svipaðri huliðsblæju. Um leið og þingmenn stjórnarflokkanna hættu stuðningi við formann Framsóknar sem forsætisráðherra mátu þeir stöðu sína ekki sterkari en svo að rétt væri að svara ákalli utan Alþingis um kosningar.
Það var á hinn bóginn gert með því skilyrði að stjórnarandstaðan veitti ríkisstjórninni svigrúm til að ljúka öllum góðum verkum. Enginn getur því vitað með vissu hvort af kosningum verður fyrr eða síðar.
Óhætt er að fullyrða að flestir hafi verið á því máli að ríkisstjórnarflokkarnir hafi brugðist rétt við. En þær raddir heyrðust einnig að allt hafi þetta bara borið vitni um lausung, ráðleysi og veika ríkisstjórn.
Forseti Íslands taldi ábyrgð sína svo ríka á slíkum óvissutímum að hann neyddist til að hætta við að hætta. Þjóðin yrði að hafa sterkan forseta þegar ríkisstjórnin væri veik. Það fór eins og það fór. En eftir sem áður lifir spurningin um það hvers konar forseta þjóðin þarfnast helst góðu lífi.
Með hæfilegri einföldun má segja að annars vegar fari þeir sem vilja sterkan forseta, líkan þeim sem enn situr, og hins vegar þeir sem vilja forseta sem líklegur er til að stuðla að meiri samheldni og einingu þjóðarinnar.
Munurinn á sterkum forseta og forseta einingar og samstöðu gæti komið fram strax í haust þegar reyna fer á loðnar yfirlýsingar um þingrof og svigrúm til að ljúka góðum verkum.
Sterkur forseti þarf væntanlega að sýna strax að hann geti lagað slagsíðu veikrar ríkisstjórnar. Hann myndi því líklega stappa í hana stálinu og segja sem svo að hún ætti enn eftir að ljúka ýmsum góðum verkum og til þess hefði hún öruggan þingmeirihluta. Það væri stjórnskipulegur veikleiki að víkja fyrir hávaðanum sem fá mætti úr tómum tunnum á Austurvelli.
Forseti einingar og samheldni væri líklegri til að leggja að ríkisstjórninni að standa við orð sín. Traust á því sem sagt er væri ofar öllu öðru.
Þrátt fyrir stjórnskipulega stöðu þjóðhöfðingjans getur skipt máli hvort þjóðin velur foreta til að efla einingu eða til að auka styrk valdsins.
