Deilur um auðlindaskatta á sjávarútveg eru viðvarandi og þeim mun trúlega aldrei ljúka. Útgerðarmenn eru þekktir fyrir að barma sér og kvarta stöðugt undan aðstæðum og afkomu í greininni jafnvel þó hún sé yfirleitt mjög góð sem betur fer. Samtök útgerðarmanna hafa um árabil gengið undir uppnefninu “grátkórinn” vegna þess hve duglegir útgerðarmenn eru að barma sér.
Sjaldan hafa þeir kvartað annað eins og þegar vinstri stjórn Jóhönnu ætlaði að hækka veiðigjöldin talsvert. Þá beittu þeir öllum ráðum til að koma í veg fyrir hækkun auðlindaskatta. Þeir notuðu fjölmiðla í eigu sinni ótæpilega, einkum Morgunblaðið, létu sigla flotanum til Reykjavíkur, stefndu sjómönnum og starfsfólki í fiskvinnslu til útifundar á Austurvelli og létu öllum illum látum. Einnig gegnu fjölmargir þingmenn erinda þeirra. Niðurstaðan varð sú að álögur á útgerðina hækkuðu mun minna en til stóð. Svo þegar núverandi ríkisstjórn sérhagsmuna í sjávarútvegi og landbúnaði tók við, þá lét hún það verða sitt fyrsta verk að lækka veiðigjöldin um 10 milljarða króna á sama tíma og haldið var áfram að skera niður til heilbrigðismála og menntakerfisins.
Í ljósi þessarar endalausu umræðu um veiðileyfagjöld og það hvað sé sanngjarnt afgjald fyrir notkun á sameiginlegri auðlind þjóðarinnar, fiskimiðunum, þá hrekkur maður við þegar birtar eru tölur um greiðendur hæstu skatta á landinu. Gjarnan tróna á toppnum útgerðarmenn sem hafa verið að selja sig út úr greininni og leysa inn hrikalega mikinn söluhagnað hlutabréfa. Þá sjá menn best hve eignasöfnun hefur verið mikil og hve menn hefðu átt auðvelt með að borga mun meira fyrir afnot af sjávarútvegsauðlindinni sem er sameign þjóðarinnar. Dæmin sem birtast núna æpa á hækkun veiðileyfagjalda.
Þórður Rafn Sigurðsson, útgerðarmaður í Eyjum, er skattakóngur ársins 2015. Hann greiðir 671 m.kr. í opinber gjöld. Væntanlega er það að mestu fjármagnstekjuskattur vegna söluhagnaðar á útgerðarfyrirtæki hans sem hann seldi Ísfélagi Vestmannaeyja á síðasta ári. Um var að ræða bátinn Dala-Rafn sem Þórður hefur gert út og stýrt af myndarskap gegnum árin. Væntanlega hefur söluhagnaður hans numið 3,2 milljörðum króna sem hann greiðir 20% fjármagnstekjuskatt af. Er það eðlilegt að svo mikil eignasöfnun geti átt sér stað vegna lítillar útgerðar þó yfir langan tíma sé? Varla er unnt að færa rök fyrir því. Miklu frekar er hægt að halda því fram að útgerðin hefði þolað að greiða mun meiri veiðigjöld gegnum tíðina og þá ekki safnað að sér slíkri ógnarhárri eiginfjárstöðu sem þessar tölur segja til um.
Annað dæmi er fjölskylda á Seyðisfirði sem seldi Síldarvinnslunni í Neskaupstað gamalt útgerðarfyrirtæki sitt, Gullberg. Á listanum yfir 20 hæstu skattgreiðendur er að finna þrjá Seyðfirðinga sem voru hluthafar í Gullbergi. Þau greiða um 300 milljónir í skatta sem trúlega eru að mestu leyti fjármagnstekjuskattar af söluhagnaði hlutabréfa þeirra í Gullberginu. Þau voru ekki einu hluthafarnir í félaginu. Væntanlega hefur söluhagnaður þessara þriggja numið hátt í 1.500 milljónum króna.
Adolf Guðmundsson, einn eigneda Gullbergs, var einmitt formaður LÍÚ og sá sem mest talaði gegn áformum vinstri stjórnarinnar um að hækka veiðileyfagjöld. Hann sagði sífellt að fyrirtækin myndu fara á hausin ef gjöldin yrðu hækkuð. Hann var sá sem fór fyrir “grátkórnum” á þeim tíma. Svo selur hann og meðeigendur hans fyrirtækið skömmu síðar og leysir inn söluhagnað upp á milljarða. Er skrýtið þó spurt sé hvort þessi útgerð og aðrar sambærilegar hefðu ekki þolað að greiða talsvert hærri auðlindagjöld fyrir afnot af sameiginlegri auðlind þjóðarinnar.
Það getur ekki verið tilviljun að 9 af 20 hæstu skattgreiðendum landsins koma úr þessari einu atvinnugrein, sjávarútvegi.
Hagnaðurinn og eignamyndunin í útgerðinni hrópa á myndarlega hækkun veiðigjalda. Það er ekki verið að hvetja til skattahækkunar heldur er verið að kalla eftir því að greiddar séu sanngjarnar og eðlilegar fjárhæðir fyrir afnot af auðlind þjóðarinnar.
Þessi tvö dæmi sem hér eru nefnd eru einungis af fyrirtækjum sem hafa verið lítt áberandi í sjávarútvegi og eru peð í samanburði við risana sem hagnast ár hvert um gífurlegar fjárhæðir á afnotum af sameiginlegri auðlind þjóðarinnar með því að greiða allt of lítið fyrir afnotaréttinn. Þessu þarf að breyta hið fyrsta.
