Fyrir jól staðfesti utanríkisráðherra að Ísland myndi taka þátt í ákvörðun bandalagsþjóða okkar í Evrópu og Ameríku um framlengingu á þvingunaraðgerðum gagnvart Rússum vegna Úkraínudeilunnar. Það kom ekki á óvart enda hefði hann án vafa sagt af sér ef fyrir lægi að prinsipps afstaða hans nyti ekki lengur stuðnings á Alþingi.
Fréttablaðið birti af þessu tilefni forsíðufrétt um að formenn stjórnarflokkanna væru óánægðir með þessa afdráttarlausu framgöngu utanríkisráðherra. Þetta var byggt á heimildum sem ekki voru tilgreindar.
Í framhaldinu sagðist utanríkisráðherra ekki hafa heyrt um þessa óánægju formanna stjórnarflokkanna nú. Hann sagði eðlilega að hann tryði ekki öðru en þeir hefðu greint sér fyrst frá ef svo væri.
Taka verður undir þetta með utanríkisráðherra. Það bæri vott um meiriháttar sambúðarvanda innan ríkisstjórnarinnar ef formennirnir hefðu lekið upplýsingum af þessu tagi án þess að ræða það fyrst við þann ráðherra sem ábyrgð ber á málaflokknum.
Vandinn sem snýr að almenningi er hins vegar sá að formenn stjórnarflokkanna hafa ekki gert athugasemd við skrif Fréttablaðsins. Sami vafi snýr einnig að ríkisstjórnum þeirra þjóða sem í hlut eiga. Reikna má með að þær hafi flestar fengið frásögn blaðsins frá sendiráðum sínum hér.
Þetta er ekki hversdagslegt pólitískt þrætuepli. Málið snýst um grundvöll utanríkisstefnunnar sem staðið hefur í áratugi. Það er því ekki hægt að láta fullyrðingu Fréttablaðsins um ágreining í svo veigamiklu máli standa án andmæla ef hún er ekki á rökum reist.
Það er einkum tvennt sem eykur á óvissuna í þessu efni:
Annað er að fyrr á árinu fóru formenn stjórnarflokkanna ekki dult með efasemdir sínar um stefnu utanríkisráðherra. Þá hafði utanríkisráðherra betur og naut öflugs stuðnings þáverandi formanns utanríkisnefndar Alþingis. Nú nýtur hans ekki við með sama hætti í því embætti.
Hitt er að síðast þegar tekist var á um utanríkisstefnuna milli ráðherranna fól forsætisráðherra Byggðastofnun að skrifa skýrslu. Samkvæmt heimildum Fréttablaðsins mun hugmyndin hafa verið að leggja hana til grundvallar stefnumótun landsins í utanríkismálum.
Formlega er kannski ekki unnt að segja að þessi skýrslubeiðni hafi lýst vantrausti á utanríkisráðherra. En það er afar hófsöm ályktun að hún hafi gefið sterklega til kynna að forsætisráðherra hafi haft miklar efasemdir um að stefna utanríkisráðherra hafi verið á réttum rökum reist.
Þessi tvö atriði gera það brýnna en ella að formenn stjórnarflokkanna taki af öll tvímæli varðandi upplýsingar Fréttablaðsins bæði gagnvart landsmönnum og ríkisstjórnum bandalagsþjóðanna.
Það er svo annar handleggur að Byggðastofnun skuli hafa verið falið að gera athugun sem leggja á til grundvallar ákvörðun er utanríkisráðherra segir réttilega að lúti að grundvallaratriðum í utanríkisstefnu landsins.
Forysta Framsóknarflokksins þarf að vísu ekki að skýra það út fyrir kjósendum sínum. En einhvern veginn finnst manni að forysta Sjálfstæðisflokksins þyrfti að gera það.
