Það hefur lengi farið það orð af íslensku húsmóðurinni að hún væri hagsýn og oft vitnað í það hvernig hún myndi bregðast við þegar óráðsía keyrir um þverbak. Það vakti því undrun margra að sjá að samkvæmt skoðanakönnun Fréttablaðsins í vikunni vill meirihluti landsmanna taka upp nýjan gjaldmiðil á meðan meirihluti íslenskra kvenna vill halda í krónuna. Í þessu felst mikil þversögn enda á hagsýni og íslenska krónan litla samleið þegar til lengdar er litið.
En róðurinn er þungur. Hversu oft höfum við ekki fengið að heyra það á undanförnum árum að krónan hafi bjargað okkur í gegnum hrunið. Og sú staðreynd er að mörgu leyti rétt – hún bjargaði miklu. Það gleymist hins vegar að nefna að við hefðum aldrei lent eins illa í hruninu ef ekki hefði verið fyrir íslensku krónuna. Er ákveðið rannsóknarefni af hverju sú staðreynd fylgir svo sjaldan sögunni? En niðurstaðan yrði væntanlega ekki flóknari en svo að einhliða framsetning hentar krónuhagsmunaöflunum einkar vel - að segja að krónan sé okkar hlíf og skjöldur. Enda hafa þessir aðilar sem lifa að mestu utan krónuhagkerfisins milljarða á milljarða ofan til að hamra linnulaust á þessum hálfsannleik.
Við húsmæðurnar vitum þó að til að vera almennilegir uppalendur er það lágmark þegar unglingapartý fer úr böndunum að láta unglingana sjálfa þrífa upp skítinn. Það sama gerði krónan – eftir hrun þreif hún upp að hluta skítinn sem hún olli! Það gerir hana ekki að bjargvætti fremur en að drukknir unglingar verði til fyrirmyndar daginn eftir að áfengisvíman er runnin af þeim.
Þegar farið er yfir heimilisbókhaldið er ekki erfitt að sjá að íslenska krónan er ekki bjargvættur heldur óvinur. Lánin okkar eru annaðhvort verðtryggð og lækka seint eða með okurvöxtum sem fáir ráða við. Fjármagnskostnaður er því alla að drepa hvort sem það er hið opinbera – fyrirtæki eða heimili. Og enn knýr peningastefnan Seðlabankann til vaxtahækkana og alltaf hleypur íslenskur almenningur hraðar og hraðar í þeirri viðleitni að vinna sér inn fleiri íslenskar krónur sem duga skemur og skemur.
Að ríghalda í íslensku krónuna hefur ekkert með ættjarðarást að gera. Að skipta um gjaldmiðil gerir okkur ekkert að minni Íslendingum heldur snýst þetta um lífskjör. Að vilja börnunum okkar eitthvað annað en verðtryggingu og okurvexti – að þau velji að búa á Íslandi því hér séu sambærileg kjör og best þekkist í nágrannalöndum okkar. Þegar hin hagsýna íslenska húsmóðir gefur sér tíma til að reikna þetta út mun ást hennar á íslensku krónunni dvína hratt. Enda íslenska konan þekkt um allan heim fyrir framsýni og taka ekki þegjandi á móti árásum á sig og sína. En einmitt það gerir íslenska krónan - rænir okkar um hábjartan dag.
Margrét Kristmannsdóttir
