Ríkisstjórnin ákvað að lokum myndarlegt framlag af Íslands hálfu til að taka á flóttamannavandanum. Ákvörðuninni var fylgt úr hlaði með yfirlýsingu um að Ísland væri þar með mest í heimi á þessu sviði. Jafnframt sögðust ráðherrarnir ætla að beita sér á alþjóðavettvangi til að fá aðrar þjóðir til að feta í hin stóru fótspor Íslands.
Eftir þessa ákvörðun getur Ísland sannarlega tekið þátt í umræðum um þessi efni af fullri reisn að því er fjárframlög varðar. En hitt er hálfgerð hjáræna að láta líta svo út að nú sé það hlutverk Íslands að tala úr kennarapúltinu til annarra þjóða. Tal af þessu tagi byggir á álíka djúpri hugsun og viðskiptabannsævintýri borgarstjórnarmeirihlutans.
Á hinn bóginn er skynsamleg hugsun á bak við þá nálgun ríkisstjórnarinnar að ákveða fjárveitinguna fyrst og finna síðan út fjölda þeirra sem unnt verður að taka á móti. Þetta er viðfangsefni sem kallar á vandaðan undirbúning. Þessi aðferð þjónar þeim tilgangi.
Veikleikarnir í Evrópusamstarfinu
Umræðan í Evrópu um flóttamannaholskefluna hefur um margt verið fróðleg. Hún kom flestum í opna skjöldu þótt aðdragandinn hafi verið langur og vandinn fyrirséður.
Fyrstu viðbrögð populískra flokka í Evrópu voru að kynda undir hræðslu og nota hana til að ala á andúð á Evrópusambandinu. Þetta var mjög í samræmi við þann tíðaranda sem ýtt hefur undir öfgar til hægri og vinstri.
Almenningsálitið lagðist aftur á móti á hina sveifina víðast hvar. Krafan var að sýna samkennd og um nánara samstarf þjóða í milli. Það er því alls ekki svo að ríkisstjórn Íslands hafi verið ein um að átta sig ekki á almenningsálitinu í byrjun.
Framhjá því verður ekki horft að flóttamannastraumurinn hefur að minnsta kosti tímabundið leitt til þess að regluverk Evrópusambandsins hefur ekki haldið. Hann hefur líka endurspeglað fálmkennd viðbrögð sambandsins og einstakra aðildarríkja.
Verkefnið kallar á ríkari samvinnu
Þetta vekur þá spurningu hvort þjóðirnar eigi að taka á þessu viðfangsefni hver í sínu afmarkaða horni. Eða er hitt líklegra til árangurs að styrkja samvinnu Evrópuþjóðanna og bandalagsþjóða þeirra í Norður Ameríku?
Vandinn er að því leyti tvískiptur að á annað borðið þarf að bregðast við neyð líðandi stundar en á hitt borðið blasir við að leggja línur um hvernig mæta á vandanum til lengri tíma. Ekki þarf djúpa skoðun á málavöxtum til að komast að þeirri niðurstöðu um báðar hliðar viðfangsefnisins að engar líkur eru á árangri án markvissrar samvinnu Evrópuþjóðanna og Bandaríkjanna.
Gaddavír leysir engan vanda í þessum efnum þó að hann dugi til riðuveikivarna.
Friður og viðskiptafrelsi eru mikilvægar forsendur fyrir varanlegri lausn. Á einhverjum tímapunkti þarf væntanlega einnig að koma til einhvers konar Marshallaðstoðar til þjóða fyrir botni Miðjarðarhafs og í norður Afríku. Veikleikarnir í Evrópusambandinu eru ekki til marks um að draga eigi úr samstarfinu heldur sýna þeir mikilvægi þess að efla það og treysta.
Þröngsýni
Í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er hvergi fjallað um samtarf og samvinnu með öðrum bandalagsþjóðum í Evrópu. Skynsamlegt er að taka á móti fólki beint úr flóttamannabúðum næst átakasvæðunum. Hitt er sérkennilegt að geta ekki um samstarf við bandalagsþjóðirnar um aðstoð við fólk sem þegar er komið til Evrópu.
Með þessu móti er ekki verið að horfa heildstætt á vandann. Þvert á móti. Ríkisstjórnin lét undan með peninga en hélt sér við þröngsýn viðhorf varðandi eðli þess verkefnis sem Evrópuþjóðirnar standa andspænis.
Að þessu leyti er yfirlýsing ríkisstjórnarinnar birtingarmynd þeirrar markvissu stefnu hennar að láta Ísland reka í áttina frá bandalagsþjóðunum.
