Þegar Grikklandsmál , þ.m.t. útfarfarakostnaður, og líkamsþarfir ferðamanna eru allt um koll að keyra í fjölmiðlum, mætti vona að fólk segi pass og umræða um alvörumál hefjist. Ljós í myrkrinu í vikunni var afbragðsgott frumkvæði Ólafs Stephensen með grein í Fréttablaðinu og viðtali á Stöð 2 um viðskiptafrelsi fyrir landbúnaðarvörur. Þessi áminning Ólafs er líka tímabær þegar vænta má upphafs að afnámi gjaldeyrishaftanna. Því næst kemur aðdragandi ákvörðunar um aðildarviðræður að ESB. Tengt því eru þær miklu breytingar sem yrðu af tilkomu fríverslunarsvæðis Evrópusambandsins og Bandaríkjanna með Sáttmálanum um viðskipti og fjárfestingar (Transatlantic Trade and Investment Pact - TTIP) sem samningar hófust um árið 2013. Markaður þeirra þjóðra tekur nær allan útflutning Íslands á vörum og þjónustu. Auk frjálsra viðskipta, er samningnum ætlað tryggja stöðu erlendra fjárfeststa. Það er lífshagsmunamál – vital interest - fyrir Ísland að tengjast þeirri þróun og hugmynd Ólafs um einhliða lækkun/afnám tolla á búvörum er, auk annars ávinnings, strategist innlegg. . Vegna smæðar markaðsins eru tollalækkanir okkar sára lítis virði fyrir aðra. En þversögnin er, að slík einhliða lækkun/afnám okkar getur haft mikið auglýsingagildi fyrir hagsmuni annara og yrði þar með plús okkar megin. Ég hef næga reynslu frá GATT, EFTA og ESB til að fullyrða þetta. Þetta á líka við með öfugum formerkjum um hvalveiðar, þótt ekki sé það fyrirferðarmikil atvinnugrein.
Í TTIP-samningunum er viðskiptafrelsi með landbúnaðarvörur í fyrirrúmi hjá Bandaríkjamönnum og sameiginleg stefna Evrópusambandsins felur að sjálfsögðu í sér frjáls innbyrðis viðskipti með matvæli. Þessa stöðu geta Íslendingar nú gripið sem tækifæri til að taka fyrir landbúnaðarstefnuna og það framleiðslu- og innflutningskerfi sem henni þjónar við sligandi kostnað og þjónar hvorki hagsmunum framleiðenda eða neytenda. . Breyting þýðir þó ekki að hagsmunir bænda verði bornir fyrir borð, enda óráðlegt að gera tillögur um slíkt með tilliti til stjórnmálalegrar stöðu bændastéttarinnar. En ekki getur bændum verið annað ásættanlegt en að atvinnugrein þeirra sé sterk og óstudd enda Bjartur í Sumarhúsum horfinn í nútíma vél- og tölvuvæðingu sveitanna. Sé leitað samanburðar var einmitt slík niðurfelling verndar framkvæmd á Nýja Sjálandi og við tók nýtt skeið góðrar þróunar, svo sem mátti sjá og heyra við heimsókn þangað fyrir nokkrum árum.
Á Íslandi komin upp sama staða með landbúnaðinn og var með iðnaðinn við inngönguna í EFTA á áttunda áratug s.l. aldar. Afnám iðnaðarverndartolla og innflutningshafta hófst og varð bæði samtökum iðnaðarins og viðkomandi stjórnmálaflokkum til ávinnings. Einmitt þetta þarf að verða með landbúnaðinn að aðlögunaráætlun um að verndarsviptingin snerti ekki kjör starfandi bænda. Gætu styrkir til þeirra haldið áfram til að forða teknaskerðingu svo lengi sem þess er þörf. Benda má á að mjólkurframleiðslan á að vera samkeppnisfær vegna fullkominnar staðarverndar . Þá vernd hafa ýmsar aðrar greinar ekki, en þar er við þann tvöfalda þjóðfélagsvanda að glíma, að innflutningsvernd heldur uppi absúrd háu verði en framleiðslan er að auki skattgreiðendum byrði vegna beinna styrkja.
Afstaða til stuðnings um frelsi í viðskiptum með matvæli yrði til að vinna okkur sterkari pólitíska stöðu í Washington sem snertir fleira en þátttöku í nýja fríverslunarsvæðinu
