Hringbraut lýsir Össuri Skarphéðinssyni fyrrum utanríkisráðherra sem eins konar sjáanda er nú greini í kristalkúlu sinni ýmis teikn um að Framsókn sé þegar komin í kosningaham með því að skerpa málefnaleg skil við Sjálfstæðisflokkinn á kostnað stjórnarsamstarfsins.
Ef til vill hefði það fremur verið fréttaefni að stjórnmálamaður með jafn ríkt og djúpt pólitískt innsæi skuli ekki fyrr hafa skrifað á fésbókarsíðu sína um þessi vatnaskil í stjórnarsamstarfinu. Þetta hefur verið svo augljóst um nokkurn tíma; jafnvel þeim sem standa utan veggja Alþingishússins.
Tilgangur Framsóknar með því að stíga slík skref virðist vera tvíþættur:
Í þessu sambandi þarf að hafa í huga þá þverstæðu að Framsókn hefur tapað ríflega helmingnum af kjörfylginu meðan Sjálfstæðisflokkurinn er ekki langt frá því að halda hlut sínum. Annar tilgangurinn er því augljóslega að freista þess að jafna þennan gæfumun stjórnarflokkanna fyrir kosningar.
Hinn tilgangurinn er líklega sá að búa til málefnastöðu sem mögulega gæti opnað dyr til einhverra eða allra þeirra flokka sem nú eru í stjórnarandstöðu. Með því móti ætti Framsókn að hafa fleiri möguleika við stjórnarmyndun eftir kosningar.
Að þessu leyti er ríkisstjórnin komin í svipaða stöðu og vinstristjórnin var í á miðju síðasta kjörtímabili. Hún sat tvö seinni árin fremur til að sitja en að stjórna. Sú seta varð Samfylkingunni dýrari en VG. Eins er líklegt að Sjálfstæðisflokkurinn gjaldi hærra verð fyrir slíka setu en Framsókn haldi þetta áfram.
Popúlistaflokkar í Evrópu byggja flestir á þjóðrembingi langt til hægri og svo einstökum afmörkuðum yfirboðum til vinstri í þeim tilgangi að ná jaðarfylgi frá sósíaldemókrötum. Framsókn hefur í flestum meginatriðum fylgt þessari formúlu.
Þegar Framsókn skerpir sérstöðu sína í stjórnarsamstarfinu hefur það bæði jákvæð og neikvæð áhrif á Sjálfstæðisflokkinn. Jákvæða hliðin er sú að það dregur úr smitinu frá popúlismanum. Neikvæða hliðin er aftur á móti sú að það getur þrengt möguleika á annars konar samstarfi. Það ræðst þó nokkuð af því hvaða afstöðu núverandi stjórnarandstöðuflokkar hafa til popúlisma Framsóknar.
Það er einmitt í þessum skurðpunkti sem kristalkúluskoðun Össurar Skarphéðinssonar kallar á svör frá stjórnarandstöðuflokkunum við þeirri spurningu hvernig þeir ætla að ganga til næstu kosninga.
Þeir eiga tveggja kosta völ:
Annar kosturinn er sá að lýsa því yfir að þeir ætli að mynda stjórn saman fái þeir þingmeirihluta. Fjárlagatillögurnar voru vísir að slíkri yfirlýsingu. Þeir gætu gengið skrefi lengra og sagt fyrir kosningar hverjum þeir tefla fram sem forsætisráðherraefni.
Með þessu móti yrðu kosningarnar afgerandi val milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Popúlismi Framsóknar yrði þá eitthvað sem Sjálfstæðisflokkurinn einn þyrfti að laga sig frekar að eða segja sig frá.
Hinn kosturinn er að halda öllum dyrum opnum. Segja má að það sé íslensk venja. Það þýðir að stjórnarandstaðan útilokar ekki popúlistahugmyndir Framsóknar.
Sumar þeirra stangast til að mynda á við grundvallaratriði í stefnu Samfylkingarinnar í utanríkismálum og peningamálum. Tveir Samfylkingarþigmenn hafa þegar flutt þingmál til þess að nálgast popúlisma Framsóknar í peningamálum. Er von á fleiri kúvendingum í því skyni?
Segja má að eftir því sem svör stjórnarandstöðuflokkanna við spurningum af þessu tagi verða loðnari fái Framsókn að sama skapi sterkari stöðu á taflborði stjórnarmyndunar eftir kosningar; jafnvel þótt henni mistækist að bæta stöðu sína frá því sem nú er.
