Í hvert sinn sem ég ek gegnum Hvalfjarðargöngin dettur mér í hug eitt mesta óréttlætið í landinu okkar.
Þegar ekið er inn í göngin sunnanmegin er ég á svæði þar sem íbúarnir hafa um hálfan atkvæðisrétt miðað við fólkið sem býr norðan ganganna.
Hvað er það sem réttlætir það að næstum tvöfalt atkvæðisvægi sé norðan Hvalfjarðargangnanna?
Hvernig datt mönnum þessi vitleysa í hug? Hvernig í ósköpunum stendur á því að íbúarnir á Stór Reykjavíkursvæðinu eru aðeins um hálfdrættingar miðað við aðra í vægi atkvæða. Erum við að anda að okkur verra lofti eða er þetta vegna þess að við búum í svo miklu þéttbýli að það er ekki pláss fyrir fleiri atkvæði.
Maður spyr sig.
ÖSE hefur gert athugasemdir við þetta ranglæti
Gunnar Helgi Kristinsson, stjórnmálafræðiprófessor sagði í viðtali við mbl.is ekki þekkja nein dæmi um viðlíka misvægi atkvæða og hér á landi.
Mesta misvægi er milli Norðvestur- og Suðvesturkjördæmis. Atkvæði í Norðvesturkjördæmi hefur tvöfalt vægi á við atkvæði kjósanda í Suðvesturkjördæmi.
ÖSE, Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu hefur margsinnis bent á þetta óréttlæti án nokkurra viðbraða stjórnvalda.
Gunnar Helgi sagði eitt sinn í viðtali við Morgublaðið að “jöfnun atkvæðisréttar myndi breyta valdahlutföllum stjórnmálaflokkanna, sérstaklega innan þingflokka, og sjónarmið sem ríkjandi séu í þéttbýli fengju meira vægi”.
Hann nefnir stuðning við aðild að ESB sem dæmi: „Það hefur alltaf verið þannig að stuðningur við aðild hefur verið meiri á höfuðborgarsvæðinu heldur en á landsbyggðinni. Það þýðir auðvitað að andstaðan við aðild hefur verið vigtuð með sterkari þætti inn á þingið og væntanlega inn í stjórnmálaflokkana en ella,“ .
Árið 1915 datt mönnum þetta ekki í hug.
Þann 19. júní næstkomandi fögnum við því að 100 ár eru frá því að konur fengu atkvæðisrétt þó aðeins ef þær voru 40 ára og eldri. Meira að segja árið 1915 datt mönnum ekki í hug sú arfavitlausa hugmynd að láta konur fá hálfan atkvæðisrétt!
Samt hafa konur sunnan gangnanna aðeins um hálft atkvæði í dag árið 2015 miðað við konur norðan gangnanna.
Þetta fyrirbrigði, sem enginn núverandi flokkur á Alþingi er að hafa áhyggjur af og hefur gert að sínu máli að breyta, hefur verið við lýði á Íslandi frá því um 1900.
Að vísu var atkvæðavægið lagað við lok sjötta áratugs síðustu aldar með þeim afleiðingum að Framsókn missti völdin eftir áratuga stjórn landsins í skjóli aðeins þriðjungs landsmanna.
Nýja stjórnmálaaflið Viðreisn hefur gert þetta mál að grundvallaratriði á stefnuskrá sinni og mun krefjast fullrar jöfnunar atkvæðisréttar í landinu.
Krafan er 3777 atkvæði bak við hvert þingsæti
Nýlega var á mbl.is gerð úttekt á vægi atkvæða eftir kjördæmum í síðustu kosningum til Alþingis sem er vísað í hér að neðan.
Þar kemur meðal annars fram að þingmaður í Suðvesturkjördæmi þar sem atkvæðavægið er minnst þarf 82 prósent fleiri atkvæði til að komast á þing en þingmaður í Norðvesturkjördæmi, en þar er atkvæðavægið mest.
Á bak við hvert þingsæti í Suðvesturkjördæmi eru 4858 atkvæði, en á bak við hvert þingsæti í Norðvesturkjördæmi eru 2668 atkvæði.
Grundvallaratriðið er að ef þarf að jafna misvægi milli landshluta, ætti að gera það með aðferðum sem beinlínis vinna gegn slíku misvægi – ekki með því að skerða kosningarétt sumra á kostnað hinna.
Alls voru 237.957 á kjörskrá á landinu öllu í síðustu kosningum. Ef atkvæðum á hvert þingsæti væri jafn skipt, þyrfti 3.777 atkvæði á bak við hvert þeirra. Það er ekki flókið að breyta þessu ef viljinn er fyrir hendi.
Mismunandi vægi atkvæða eftir búsetu er álíka vitlaus hugmynd og að konur hefðu hálfan atkvæðisrétt miðað við karlmenn. Eða að íbúar í 101 Reykjavík væru með tvöfaldan atkvæðisrétt vegna þess að latte er svo dýrt þar !
Hvalfjarðarganga á hverju ári
Því legg ég til að á hverju ári verði farin Hvalfjarðarganga ( samanber Keflavíkurgönguna hér áður fyrr) þar sem við hálfdrættingarnir sunnan gangnanna förum í kröfugöngu gegnum göngin og mótmælum hinum megin því óréttlæti sem við búum við.
