Þeir sem skrifa gegn Evrópusambandinu af mestum trúarhita staðhæfa nú hver í kapp við annan að gríski harmleikurinn hafi sýnt í eitt skipti fyrir öll að hugsjónin um þetta bandalag þjóða um viðskiptafrelsi og lýðræði hafi alltaf verið á sandi byggð og sé nú endanlega hrunin.
Ástæða er til að brjóta þessa staðhæfingu til mergjar með tilvísun í þau atriði sem oftast eru nefnd henni til stuðnings:
Eru skiptar skoðanir hættulegar?
Þegar þjóðir lenda í efnahagslegum hremmingum eru alltaf skiptar skoðanir um til hvaða ráða eigi að grípa. Deilurnar um leiðir til að hjálpa Grikkjum í erfiðri stöðu eru því fullkomlega eðlilegar og breyta engu um það hvort skynsamlegt sé fyrir þjóðir Evrópu að hafa með sér bandalag um lýðræði og viðskiptafrelsi.
Frakkar hættu á sínum tíma þátttöku í hernaðarsamstarfi Atlantshafsbandalagsins og ráku höfuðstöðvar þess frá París. Þá hrikti í bandalaginu. En þeir atburðir breyttu engu um nauðsyn þess. Engum datt í alvöru í hug að Ísland ætti að segja sig úr bandalaginu vegna þessara innbyrðis átaka.
Að sama skapi verður ekki séð að mismunandi skoðanir á því hversu langt eigi að ganga í aðstoð til Grikkja eigi að breyta afstöðu manna hér heima til Evrópusamvinnunnar. Þeir sem af trúarástæðum geta ekki hugsað sér nánari samvinnu með Evrópuþjóðunum eru vitaskuld í sömu sporum og áður.
En eru þá meiri rök fyrir hina sem séð hafa möguleika fyrir Ísland í frekara samstarfi til að venda sínu kvæði í kross? Ef menn kæmust að þeirri niðurstöðu ætti Ísland aldrei að taka þátt í alþjóðlegu samstarfi þar sem ágreiningur um leiðir að sameiginlegu marki gæti mögulega komið upp. Ísland eins og aðrar þjóðir myndi einfaldlega tapa á slíku óraunsæi.
Fór fullveldið?
Tapaði Grikkland fullveldi sínu? Svarið er: Allar þjóðir sem spila rassinn úr buxunum missa eitthvað af fjárhagslegu sjálfstæði sínu. Það gerðum við og það hafa margar aðrar þjóðir gert. Þetta lögmál getur því engu breytt eigi að byggja ákvörðun á rökum um afstöðu til Evrópusamvinnunnar.
Aðstæður sem þessar hafa miklu fremur sýnt fram á gildi þátttöku í alþjóðlegri samvinnu. Aðild okkar að Alþjóða gjaldeyrissjóðnum og innri markaði Evrópusambandsins kom okkur til að mynda að góðum notum í hruninu.
Er samkenndin úr sögunni?
Grikkir gengu lengra á svig við meginreglur Evrópusambandsins en nokkur önnur aðildarþjóð þess. Það hefur ekki breytt því að samstaða hefur verið um að koma þeim til bjargar með skilyrðum. Skoðanir hafa hins vegar verið skiptar um hversu ströng skilyrðin eigi að vera.
En með engum rökum er unnt að halda því fram að voldugri aðildarþjóðir ýti þeim veikari út á kaldan klakann þegar í harðbakka slær. Þó að vandi Grikkja sé ekki leystur og þeir þurfi frekari tilslakanir er fjarstæða að halda slíku fram.
Það er ekki aðeins að Grikkjum hafi verið komið til aðstoðar heldur ber fjöldi annarra smáríkja í sambandinu vitni um að staðhæfing af þessu tagi er öfugmæli.
Má ekki virða vilja Grikkja sjálfra?
Það ríkir vissulega reiði í Grikklandi. En fram hefur komið að meira en tveir þriðju hluta grískra kjósenda vilja Evrópusamstarfið áfram og halda evrunni. Stuðningur við sambandið og myntbandalagið er reyndar meiri í Grikklandi en mörgum öðrum aðildarríkjum.
Þegar Grikkir sjálfir, eftir allt sem á undan er gengið, telja hag sínum best borgið innan Evrópusamstarfsins og með evru, hvernig er þá með skynsamlegu viti unnt að halda því fram að Íslendingar ættu að draga þann lærdóm af þessum atburðum að útiloka frekara samstarf innan Evrópu? Það er öfugmælavísa.
Samstarf eða einir og sér ?
Þegar heimskreppan skall á reyndu flestar þjóðir að leysa málin hver fyrir sig. Eftir á sáu flestir að menn hefðu betur reynt að takast á við vandann í samvinnu og með meira viðskiptafrelsi. Fjármálakreppan í heiminum síðustu árin hefur sýnt fram á að enn er þörf á ríkari samvinnu þjóða við slíkar aðstæður fremur en sundrungu.
Það eru ekki síst smáþjóðir sem hafa hag af slíkri samvinnu. Stórþjóðirnar eiga alltaf auðveldara með að bjarga sér upp á eigin spýtur.
Hefur Grikkland breytt veikleika krónunnar?
Í meir en sex ár hafa trúuðustu andstæðingar frekari Evrópusamvinnu haldið því fram að evran myndi hrynja á morgun. Þrátt fyrir skrif af þessu tagi dag eftir dag, mánuð eftir mánuð og ár eftir ár er evran enn önnur öflugasta og stöðugasta myntin í heiminum.
Mesta breytingin er sú að þeir sem harðast vilja halda í krónuna, hvað sem það kostar, eru hættir að halda því fram að unnt verði að bjóða hana á sambærilegum vöxtum og samkeppnislöndin njóta. Þrátt fyrir allan vandann í Grikklandi borga heimilin þar 2 til 3% í vexti af húsnæðislánum meðan íslenskar fjölskyldur borga 5 til 7% hærri vexti.
Ætla má að íslensk fyrirtæki og heimili greiði tvöhundruð til þrjúhundruð milljarða króna í umfram vexti miðað við evru á hverju ári. Hvað sem líður vanda Grikkja verður ekki komist hjá því að taka á þessum íslenska vanda ætli menn að styrkja samkeppnisstöðu landsins og bæta raunverulegan kaupmátt.
Grikkland hefur ekki breytt veikleika krónunnar.
Er íslensk ríkisfjármálastefna hættuleg?
Evran kallar eðlilega á samræmdar reglur um fjárlagastefnu. Svo vill til að í kjölfar hrunsins lagði Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn til að hafist yrði handa um að semja nýja löggjöf um ríkisfjármálin með nokkurn veginn sömu kröfum og bandalagið um evruna kallar á. Vinstri stjórnin hóf þetta verk. Núverandi stjórn hélt því áfram og lagði málið fram á Alþingi. Um það er samstaða milli allra flokka.
Í þessu ljósi er svolítið erfitt að halda því fram með rökum að fullveldi Íslands sé ógnað af myntsamstarfi sem byggir á ríkisfjármálastefnu sem eining er um á Alþingi. Grikkland hefur alltént engu breytt í þeim efnum.
Niðurstaða
Að öllu þessu virtu er ljóst að Evrópuhugsjónin er ekki hrunin. Sambandið hefur staðist mikla áraun. Og Grikklandsmálið hefur ekki fært þeim nein rök sem berjast gegn því sem allir flokkar lofuðu fyrir síðustu kosningar: Að þjóðin fengi sjálf að ákveða hvort aðildarviðræðum verði haldið áfram eða ekki.
