Kjarninn í kennisetningu Framsóknar, sem hefur forystu fyrir núverandi ríkisstjórn, er að íslenska krónan sé órjúfanlegur hluti af fullveldi ríkisins. Flokkurinn lítur með öðrum orðum svo á að Ísland glati fullveldinu verði ákveðið að taka upp alþjóðlegan gjaldmiðil sem væri gjaldgengur í milliríkjaviðskiptum.
Eftir þessari kenningu er gjaldmiðilsmálið ekki bara hagfræðilegt viðfangsefni. Það snýst um sjálfa stjórnskipunina.
Að þessu leyti er munur á afstöðu stjórnarflokkanna. Síðasti landsfundur Sjálfstæðisflokksins fól forystumönnum sínum að kanna möguleika á upptöku annarrar myntar. Það hefði ekki verið gert ef flokkurinn liti svo á að með því glataði landið fullveldinu.
Annað mál er að eftir kosningar tala forystumenn Sjálfstæðisflokksins með sama hætti og Framsókn um þessi efni. Trúlega lýsir það fremur hollustu í stjórnarsamstarfinu en varanlega breyttu viðhorfi.
Þegar Ísland varð fullvalda með samþykkt sambandslaganna 1918 hreyfði enginn því sjónarmiði að sjálfstæð mynt væri forsenda fullveldis. Í fullveldislögunum var beinlínis kveðið á um að Ísland skyldi vera áfram í myntsambandi Norðurlanda svo lengi sem það héldist.
Kenning Framsóknar um að sjálfstæð íslensk króna sé forsenda fullveldis er því seinni tíma skilgreining.
Hitt verður að virða framsóknarmönnum til betri vegar að þeir telja það samrýmast fullveldisskilgreiningunni að sumir lögaðilar hafi leyfi til að nota erlenda gjaldmiðla í reikningshaldi sínu. Það mega bara ekki allir njóta þeirra réttinda. Þá fyrst sé úti um fullveldið.
Hvernig kemur þessi tvöfalda fullveldisskilgreining út í daglegu lífi fólks og fyrirtækja?
Tökum dæmi af sjávarútvegsfyrirtækinu Granda. Það færir reikninga sína í erlendri mynt. Þegar fjárfesta þarf í nýju skipi hefur það aðgang að erlendum lánum á helmingi lægri vöxtum en greiða þarf af krónunni. Að þessu leyti er samkeppnisstaða Granda góð.
Hin hliðin er þessi: Hjá Granda starfar fiskverkakona. Laun hennar eru greidd af erlendum tekjum fyrirtækisins. Hún fær þó ekki greidd laun í sömu mynt. Þegar hún ætlar að fjárfesta í lítilli tveggja herbergja íbúð þarf hún að greiða vexti af krónunni sem eru tvöfalt hærri en fyrirtækið greiðir. Samkeppnisstaða hennar er því helmingi lakari en fyrirtækisins.
Sams konar dæmi er unnt að taka af rafvirkja hjá Alcoa Fjarðaráli, skrifstofumanni hjá Icelandair eða vélstjóra hjá ríkisfyrirtækinu Landsvirkjun. Samkeppnisstaða flestra minni og meðalstórra fyrirtækja er svo sú sama og launafólksins.
Sjávarútvegurinn var fyrsta atvinnugreinin sem braust undan vaxtaoki krónunnar. Framsókn telur að það sé andstætt þjóðarhagsmunum að launafólk fái notið sömu samkeppnisstöðu. Málsvarar annarra atvinnugreina sem njóta þessarar aðstöðu eru yfirleitt hvorki formælendur mismununar né andmælendur þjóðaratkvæðis.
Skilgreining Framsóknar á fullveldishugtakinu er þannig rót einhvers mesta aðstöðumunar sem þekkist á fjármálamörkuðum vesturlanda.
Næstu kosningar hljóta að snúast um hvort fullveldið á að vera fyrir fjöldann eða bara hina fáu í þessum efnum. Það tekur tíma að eyða misréttinu. En það verður aldrei ef ekki er hafist handa.
