Forystukreppa fjórflokksins

Skoðanakannanir síðustu vikna og mánuða eru vaxandi áhyggjuefni forystumanna fjórflokksins. Fylgi Pírata sem mælist á bilinu 22 til 29% í síðustu könnunum er það alvarlegasta sem menn hafa séð lengi. Ljóst er að Píratar og Björt framtíð eru að mælast samtals með þriðjung fylgis því enginn fjórflokkanna er að gera það gott. Útkoman er bara misslæm þar sem við blasir alger niðurlæging Framsóknar með kringum 10% í stað 24% sem flokkurinn fékk í kosningunum 2013.

Þær vísbendingar sem má nú lesa út úr skoðanakönnunum eru fyrst og fremst ákall á nýja alvöruflokka. Verið er að hafna fjórflokknum og þeim vinnubrögðum sem hann stendur fyrir. Kjósendur sjá ekki mikinn mun á Vinstri Grænum og Samfylkingu annars vegar sem réðu ríkjum 2009 til 2013 og svo Framsókn og Sjálfstæðisflokknum sem verið hafa við völd sl. 2 ár og ekki komið miklu í verk. Kjósendur sjá engan mun á vinnubrögðum þessara flokka og kalla eftir breytingum.

Í öllum flokkunum velta menn því nú fyrir sér hvort ekki sé hægt að styrkja forystuna með nýju fólki og þá er almennt ekki um auðugan garð að gresja. Lítum á hvern flokk um sig:

VINSTRI GRÆNIR

Katrín Jakobsdóttir formaður er vinsæl og mælist vel í könnunum einstakra stjórnmálamanna. Trónir jafnan á toppnum. En flokkurinn sjálfur er ekki að ná sér á strik. Mælist með kringum 10% í hverri skoðanakönnuninni á fætur annarri, rétt eins og Framsókn. VG ætti nú að sópa að sér fylgi í ljósi þess hve óvinsæl ríkisstjórnin er. En það gerist ekki. Það vantar traust. Fólk er ekki búið að gleyma misgjörðum síðustu ríkisstjórnar og Steingrímur er þarna ennþá sem gangandi minnismerki um það.

Staða Katrínar er byrjuð að veikjast. Gæti einhver tekið við? Það blasir ekki við. Svandís Svavarsdóttir fór mikinn á síðasta kjörtímabili en varð fyrir áföllum m.a. vegna dóma sem hún fékk fyrir ólögmæta stjórnsýslu. Hún er sprungin blaðra. Ögmundur og Steingrímur hljóta að hætta næst, Árni Þór er farinn í utanríkisþjónustuna en Guðfríður Lilja og Lilja Mósesdóttir hafa horfið á braut. Víst er að Björn Valur Gíslason, sem féll út af þingi, mun trúlega taka við af Steingrími í NA-kjördæmi og mun væntanlega sækjast eftir formennsku í flokknum. Ekki er við því að búast að það verði til að auka fylgi VG. Flokkurinn er í vanda.

FRAMSÓKN

Flest gengur Framsókn í óhag nú sem stendur. Flokkurinn getur sjálfum sér um kennt. Framganga Sigmundar Davíðs er með þeim hætti að fólk botnar hvorki upp né niður í honum og veltir fyrir sér margvíslegum skýringum á framferði hans. Gunnar Bragi hefur komið fram af hroka og kjánaskap í Evrópumálum og valdið hneykslun kjósenda. Eygló kemur stórum frumvörpum sínum ekki í gegn og Sigurður Ingi varð að bakka með breytingar á lögum um stjórnun fiskveiða. Situr einnig uppi með Fiskistofuklúðrið. Svo er Sigrún Magnúsdóttir komin yfir aldursmörk og erfitt er að sjá hvert erindi hún á inn í ríkisstjórnina.

Trúlega eru Framsóknarmenn of dofnir núna vegna ástandsins til að fara í að skipta um formann. Og hver ætti að taka við? Flokkurinn er fastur í 10% fylgi og þarf ekki að búast við því að kjósendur láti blekkja sig að nýju fyrir næstu kosningar með dauðum kanínum upp úr XB-hatti eins og síðast. Framsókn er á leið í langa valdaútlegð eftir næstu kosningar.

SAMFYLKINGIN

Landsfundur flokksins í síðasta mánuði varð flokknum áfall. Árni Páll slapp með gula spjaldið og engin sigurvegari kom út úr fundinum. Flokkurinn nær sér ekki á strik og er ekki að sópa til sín því fylgi sem ætti að skila sér vegna óvinsælda ríkisstjórnarinnar. Það stafar m.a. af því að fólk man enn eftir Jóhönnu Sigurðardóttur og á því erfitt að gagna til liðs við Samfylkinguna. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir hefur ekkert í formennsku að gera. Næsti formaður er ekki í þingflokki Samfylkingarinnar núna. Össur mun ekki endurtaka sig með því að taka við formennsku að nýju.

Dagur B. Eggertsson er sterki maðurinn í Samfylkingunni núna. En hann unir sér vel sem borgarstjóri, hefur góð tök á starfinu og gæti orðið besti borgarstjóri allra tíma í Reykjavík, gefi hann sér tíma og tóm til að halda áfram á sömu braut. Ólíklegt verður að telja að hann blandi sér í landsmálin á næstu 3 árum. Því er enginn í sjónmáli hjá Samfylkingunni.

SJÁLFSTÆÐISFLOKKURINN

Hann er að festast í 25% fylgi og ekki á leiðinni upp í 35-40% fylgi sem áður var. Það mun trúlega aldrei gerast aftur. Forystan er afar veik og ekki líkleg til afreka. Margir hafa grun um að Bjarni Benediktsson ætli ekki að staldra of lengi við í formennsku. Ýmsir telja að hann ætli að gæta að hagsmunum ættingja og vina til að freista þess að ná til baka sem mestu af því sem tapaðist í hruninu. Svo sé hann farinn. Hér er auðvitað einungis um vangaveltur að ræða.

Flokkurinn er í raun án varaformanns því Hanna Birna Kristjánsdóttir er löskuð og pólitískt úr leik, alla vega í bili. Lekamál hennar er hneyksli fyrir flokkinn og á eftir að fylgja honum. Ráðherrar Sjálfstæðisflokksins hafa ekki nýtt tækifærin. Illugi veldur vonbrigðum, Ragnheiður Elín er föst í náttúrupassaklúðrinu og Kristján Þór hefur látið lítið fyrir sér fara. Ólöf Nordal var kölluð inn í stað Hönnu Birnu. Það var mikill áfellisdómur yfir öðrum þingmönnum flokksins og áfall fyrir þá. En sýndi þó í hnotskurn hve illa forysta Sjálfstæðisflokksins er nú skipuð.

Ef Bjarni Benediktsson hverfur af sviðinu, þá er enginn í sjónmáli til að taka við af honum. Flokkurinn verður einnig í vanda vegna varaformannsins. Ef Hanna Birna reynir að ná endurkjöri í október nk., þá verður það mjög vandræðalegt. Vilji flokkurinn konu í stað hennar, þá er vandséð hver það ætti að vera. Og Guðlaugur Þór bíður tilbúinn í varaformannsslaginn en staða hans hefur mjög styrktst eftir að hann var kjörinn ritari með yfirburðum. Vandinn er bara sá að engin sátt getur orðið um Guðlaug meðal núverandi forystumanna. Sjálfstæðisflokkurinn er í vanda, rétt eins og allur fjórflokkurinn.