Þegar til forsetaembættisins var stofnað með breytingum á stjórnarskránni 1944 voru flestir á því máli að æskilegast væri að haga kosningareglum á þann veg að meirihluta atkvæða þyrfti til að frambjóðandi næði kjöri. Með öðrum orðum: Hugsunin var sú að ekki væri nægjanlegt að eiga atfylgi stærsta minnihluta fólksins í landinu til þess að verða þjóðhöfðingi og hlotnast sá sómi að sitja Bessastaði.
En svo fór að á Alþingi gátu menn ekki komið sér saman um aðferð til þess að festa þessa lýðræðislegu hugsun í sessi. Ágreiningslaust markmið varð sem sagt ekki að veruleika vegna ólíkra sjónarmiða um hvernig best væri að haga reglum til að ná því. Þetta sýnir í hnotskurn hversu snúið það getur reynst að ná samstöðu um breytingar á stjórnarskrá.
Þeir sem smíðuðu þessar fyrstu stjórnarskrárreglur lýðveldisins hafa ugglaust verið vel meðvitaðir um að upp úr jarðvegi stærsta minnihluta kjósenda gætu auðveldlega sprottið góðir og gegnir menn til þess að valda þjóðhöfðingjaembættinu, karlar eða konur. Reynslan hefur líka sýnt það.
Hitt hefur trúlega búið að baki umræðunni á þessum tíma að almenn lýðræðisleg vitund segir mönnum að meirihluti eigi jafnan að ráða niðurstöðu mála. Það á við um þjóðhöfðingjakjör eins og annað.
Nú er það svo að reglur eru ekki endilega skilyrði þess að forseti verði kjörinn með meirihluta atkvæða. Þjóðin getur vitaskuld sjálf myndað svo öfluga fylkingu við kjörborðið að þessu lýðræðislega markmiði verði náð strax.
Almennt er það lögmál tölfræðinnar að það sé því erfiðara sem frambjóðendur eru fleiri. Tölfræði viðhorfskannana til frambjóðenda nú segir aftur á móti að þrátt fyrir óvenju fjölbreytta flóru eigi einn þeirra möguleika á að fá umboð meirihluta kjósenda. Það er Guðni Th. Jóhannesson. Allir aðrir sýnast vera langt frá því marki.
Það er ekki sjálfgefið að þessi möguleiki sé svo raunhæfur. En fyrst hann er innan seilingar ætti það að vera verðugt keppikefli að tryggja næsta forseta þetta fortakslausa lýðræðislega umboð sem fylgir ákvörðun meirihluta kjósenda.
Þeir sem þekkja nokkuð til Guðna Th. Jóhannessonar vita að hann hefur í þessari kosningabaráttu komið til dyranna eins og hann er klæddur. Hann er líklegur til að verða forseti fólksins fremur en forseti valdsins, forseti framtíðar fremur en fortíðar. Hann hefur mikla þekkingu á hlutverki forseta Íslands. Og hann virðist búa að þeirri reynslu að það ætti að vera honum eðlislægt að vera fremstur á meðal jafningja.
Mörgum finnst ugglaust að úrslitin séu ráðin. Vel má vera að svo sé. En hitt er enn tvísýnt um hvort við fáum forseta með atfylgi meirihluta þjóðarinnar. Það skiptir þó meira máli en í hvaða röð þeir koma sem ekki ná kjöri.
