Það er að venju margt á döfinni í stjórnmálaumræðunni og ýmislegt þess varðar naumast tímanlega eða varanlega velverð okkar. Af stórmálum, sem verða útundan, eru óleyst vandamál varðandi afnám gjaldeyrishaftanna og aðild að ESB. Tengt því síðarnefnda eru þær miklu breytingar sem yrðu af fríverslunarsvæði Evrópusambandsins og Bandaríkjanna með Sáttmálanum um viðskipti og fjárfestingar (Transatlantic Trade and Investment Pact - TTIP) sem samningar hófust um árið 2013. Markaður til þeirra þjóðra allra tekur nær allan útflutning Íslands á vörum og þjónustu. Auk frjálsra viðskipta, er samningnum ætlað tryggja stöðu erlendra fjárfeststa.
Í þeim samningum vinna Bandaríkin að viðskiptafrelsi með landbúnaðarvörur og sameiginleg stefna Evrópusambandsins felur að sjálfsögðu í sér frjáls innbyrðis viðskipti með matvæli. Þesa stöðu eiga Íslendingar nú að grípa sem tækifæri til að taka fyrir landbúnaðarstefnuna og það framleiðslu- og innflutningskerfi sem henni þjónar við sligandi kostnað og þjónar hvorki hagsmunum framleiðenda eða neytenda. . Breyting þýðir þó ekki að hagsmunir bænda verði bornir fyrir borð. Síður en svo eins og Benedikt Jóhannesson fjallar um í síðustu Vísbendingu og kemur fram í Fréttablaðinu 23.október í greininni : „Hagtölur bera með sér að bændur lepji dauðann úr skel“.
Hér er nú komin upp sama staða og var með iðnaðinn 1970 þegar afnám verndartolla og hafta hófst og var bæði samtökum iðnaðarins og viðkomandi stjórnmálaflokkum til ávinnings. Einmitt þetta þarf að verða með landbúnaðinn, jafnframt því að aðlögunaráætlun sé gerð um að þetta snerti ekki kjör starfandi bænda. Afstaða til stuðnings um frelsi í viðskiptum með matvæli yrði til að vinna okkur sterkari stöðu í Washington um þátttöku í nýja fríverslunarsvæðinu.
Eftir þau ósköp sem nú hafa yfir dunið stöndum við í sýnu lakari sporum en við gerðum í upphafi fullveldis árið 1920, án nothæfrar myntar , án eiginlegs bankakerfis og með fjármál landsinsí uppnámi.“ Þetta voru orð Jónasar H. Haralz í fyrirlestri í Vísindafélagi Íslands vorið 2009. Hann var eindregið þeirrar skoðunar að Íslandi bæri að gerast aðili að Evrópusambandinu og myntbandalagi þess. Hann sagði þá „..hversu oft og hversu lengi við erum búnir að hika og bíða í þessum málum. Ég held satt að segja að það sé nógu oft og nógu lengi.“ Rödd Jónasar hefur þagnað en boðskapur hans á vissulega eins vel við nú og fyrr. Eitthvert erindi hlýtur það að eiga til Sjálfstæðisflokksins en Jónas var um árabil áhrifamaður um mótun stefnu hans. En þótt engin þjóðmála séu nein sérstök eign eins stjórnmálaflokks fremur en annars, þá
ber að minna á þann mikla þátt sem Samfylkingin/Alþýðuflokkurinn á í allri hinni löngu baráttu Evrópumála.
Birt í Fréttablaðinu 6/8/14
