Lausnin á slitum þrotabúanna er mesti styrkur ríkisstjórnarinnar. Aftur á móti er helsti veikleiki hennar sá að hún gat ekki efnt fyrirheitið um samkeppnishæfa krónu: Krónu með sömu vöxtum, sama frelsi og sama stöðugleika og grannlöndin búa við.
Til þess að gæta allrar sanngirni er veruleikinn sá að það var aldrei á færi ríkisstjórnarinnar að efna þetta fyrirheit. Krónan er einfaldlega of lítil til að gera hana samkeppnishæfa til lengri tíma í þessum þríþætta skilningi. En ríkisstjórnin situr eigi að síður með fyrirheitið í fanginu.
Þrotabúin voru stórt viðfangsefni en samt vandamál liðins tíma. En samkeppnishæfur gjaldmiðill er hins vegar forsenda fyrir framtíðarárangri, framleiðniaukningu og varanlega betri lífskjörum. Í því ljósi verður fróðlegt að sjá hvaða flokkar treysta sér til að gera þessa lykil spurningu að alvöru umræðuefni í kosningunum. Sú umræða er sannarlega ekki einföld.
Færeyingar standa fjær Evrópusambandinu en Ísland að því leyti að þeir eiga ekki beina aðild að innri markaði þess. Aftur á móti standa þeir nær Evrópusambandinu í gjaldmiðilsmálum. Færeyska krónan er í raun tengd við evruna eins og danska krónan.
Sennilega er stefnan í gjaldmiðilsmálum það sem helst skilur þessar tvær frændþjóðir að þegar kemur að stjórn efnahagsmála.
Færeyingar eru flestir þeirrar skoðunar að gengisfestan sé undirstaða velmegunar og þeirra efnahagslegu framfara sem þeir hafa notið á síðustu árum. Vaxandi útflutning og batnandi kaupmátt rekja þeir beint til þeirrar gengisfestu sem fengist hefur með tengingu við evruna. Og ekki má gleyma því að Færeyingar gátu með stolti rétt okkur hjálparhönd þegar allt hrundi.
Hér heima er þessu öfugt farið. Ríkisstjórnin lítur svo á að korktappalögmál krónunnar sé uppspretta hagvaxtar og aukins kaupmáttar. Útflutningsfyrirtækin eru þó löngu hætt að nota krónuna en vilja að almenningur haldi því áfram. Þau vilja sjálf fjárfesta á lágum vöxtum evrunnar eða annarra mynta. En sum þeirra telja að þjóðarvoði blasi við ef launafólkið sem hjá þeim starfar fengi að njóta sömu aðstöðu.
Afleiðingin er meiri aðstöðumunur en þekkist á þessu sviði í vestrænum lýðræðisríkjum. Í orði er boðskapurinn að vísu ekki sá að efnahagsleg mismunun sé forsenda framfara. En á borði er það þannig. Þess vegna er launafólk og minni fyrirtæki á heimamarkaði bundin í krónuhagkerfinu meðan útflutningsfyrirtækin geta notið þess hagræðis sem felst í því að starfa utan þess.
Þau fyrirtæki sem nota evruna eða aðrar myntir sjálf en vilja ekki að allir geti það benda gjarnan á Grikkland. Það er hald þeirra og reyndar fleiri að þrálát vandræði Grikkja megi rekja til þess að ekki var unnt að skerða lífskjör almennings meir en orðið var með gengisfellingum.
Dregin er upp einföld mynd af grýlu og umræðan um gjaldmiðilsmál þar með afgreidd. Aftur á móti hefur mönnum ekki þótt fýsilegt að fara til Færeyja til að leita fanga í grýlusögur. Grýla virðist ekki vera þar þrátt fyrir tengingu við evruna.
Þetta viðfangsefni er einfaldlega flóknara en svo að það sé afgreitt með einföldum grýlusögum. Hagfræðingar hafa lengi deilt um gengisfestu og gengislausung. Finna má málefnaleg rök á báða bóga. Pólitíski vandinn byrjar þegar rökræðunum sleppir og grýlurnar taka við.
Í þessu ljósi væri ekki úr vegi að gera menn út af örkinni til þess að skoða hver áhrif gengisfestan hefur haft á færeyskt efnahagslíf og kjör almennings. Vel má vera að draga megi lærdóm af því sem auðgað gæti kosningaumræðuna.
