Formenn stjórnarflokkanna hafa síðustu daga ítrekað að á næstu vikum eða mánuðum íhugi þeir að gera breytingar á ríkisstjórninni. Það fylgir sögunni að þessi íhugun stafi hvorki af því að einstökum ráðherrum hafi verið mislagðar hendur né að nokkurs konar stefnubreyting sé á döfinni.
Sé hvort tveggja satt er afar erfitt að glöggva sig á hvaða tilgangi slíkar vangaveltur þjóna. Þær veikja óneitanlega stöðu allra ráðherranna þar til málinu verður lokað með einhverjum hætti. Hugsanlega er það markmiðið.
En staða formannanna er svo sterk inn á við í stjórnarflokkunum að þeir þurfa ekki að lyfta sjálfum sér á kostnað samráðherra með leikbrögðum af þessu tagi. Þessi skýringarkostur er því heldur ólíklegur.
VEIKLEIKAMERKI
Þekkt er að fjölmiðlar hafa meiri áhuga á stólaskiptum í ríkisstjórn en flestum öðrum pólitískum viðfangsefnum. Í því ljósi gæti skýringin verið sú að formennirnir telji heppilegt að leiða fjölmiðla frá meiri alvöru umræðuefnum sem ella blasa betur við.
Hvernig sem á málið er litið er þetta veikleikamerki fyrir ríkisstjórnina. Í raun og veru er þetta ákveðin vísbending um að formönnunum finnist sjálfum eins og pólitísku erindi ríkisstjórnarinnar sé lokið.
Efnislegar vísbendingar um málefnastöðu ríkisstjórnarinnar styðja þessa ályktun.
STÆRSTA VIÐFANGSEFNIÐ
Gjaldmiðillinn er það sem flest allt annað snýst um.
Krónan var því eðli máls samkvæmt stærsta viðfangsefnið á nýafstöðnum landsfundi Sjálfstæðisflokksins. Þegar fundurinn stóð sem hæst kom forsætisráðherra í útvarpsviðtal og tefldi þar fram hugmyndum sínum hvernig gera mætti krónuna samkeppnishæfa.
Staðan er þessi: Formaður Sjálfstæðisflokksins var gerður afturreka með þann boðskap í setningarræðu sinni að ríghalda í krónuna hvað sem það kostar. Tillaga ungra sjálfstæðismanna um nýja mynt sem gjaldgeng væri í milliríkjaviðskiptum náði heldur ekki fram að ganga.
Menn sættust á eins konar niðurstöðuleysi með ályktun um að kanna hlutina. Það heldur dyrum allavega opnum og er ánægjulegt fyrir marga.
En úrræði forsætisráðherra ganga svo þvert á sjónarmið beggja skoðanahópa í Sjálfstæðisflokknum.
STEFNAN SEM LAGT VAR UPP MEÐ DUGAR EKKI
Stjórnarflokkarnir gáfu báðir fyrirheit um að ný stjórnarstefna þeirra myndi sjálfkrafa gera krónuna samkeppnishæfa. Þegar aðeins eitt og hálft ár er til kosninga liggur fyrir að ríkisstjórnin hefur steytt á skeri með þetta fyrirheit.
Forsætisráðherra segir nú að ríkisvæðing bankanna, sem ekki hefur verið á dagskrá fram til þessa, sé forsenda fyrir því að gera krónuna samkeppnishæfa. Þetta er að vísu kallað samfélagsvæðing. Það er að sönnu snoturri nafngift; en innihldið er það sama.
Kjarni málsins er að í þessu felst mikilvæg viðurkenning á að stefnan sem lagt var upp með dugar ekki.
FORGANGSRÖÐUN FYRIR FJÁRMAGNIÐ
Kenning Framsóknar gengur út á að nota þá fjármuni sem ríkissjóður bindur í bönkum til að niðurgreiða vexti með ógegnsæjum hætti. Það er sama hversu langt verður gengið í þessu efni: Eftirspurnin eftir lánum á afsláttarkjörum verður alltaf meiri en framboðið.
Þegar farið verður að úthluta niðurgreiddum lánum byrjar spillingin. Hún leggst ofan á það ranglæti sem þegar viðgengst þar sem sumir mega nota erlenda mynt en aðrir ekki.
Ríkisvæðing bankanna felur í sér forgangsröðun í þágu fjármagnsins. Hin hliðin á því að leysa kapitalistana undan því að fjármagna bankana er nefnilega sú að ríkissjóður hefur færri krónur fyrir velferðarkerfið.
Það eru bara þeir sem boða endalausar skattahækkanir sem geta andmælt því. Þeir þurfa ekki að forgangsraða.
RÍKISSTJÓRNIN ER Í BÓNDABEYGJU Í GJALDMIÐILSMÁLINU
Ríkisstjórnin er einfaldlega í bóndabeygju í gjaldmiðilsmálinu. Sjálfstæðisflokkurinn hefur ekki fastmótaða stefnu enn sem komið er. Hann getur hins vegar aldrei fallist á að nota hugmynd Framsóknar um ríkisvæðingu bankanna til að greiða niður vexti og skera niður velferðarkerfið.
Víst er að krónan verður hvorki samkeppnishæf né gjaldgeng í milliríkjaviðskiptum með þessu móti.
Að öllu virtu blasir þetta við: Stjórnarflokkarnir geta hvor um sig átt erindi við kjósendur. En ríkisstjórn í þessari stöðu hlýtur að spyrja sig þeirrar spurningar hvert erindi hennar er. Kannski er því bara lokið.
