Í nýrri skýrslu norska varnarmálaráðuneytisins[1]um öryggi og varnir landsins, er gerð skilmerkileg grein fyrir því, hver hætta getur stafað af seinni tíðar hernaðaruppbyggingu Rússa á Norðurskautssvæðinu. Brugðið er upp tveim sviðsmyndum með Rússland sem andstæðing og sýna þær stigmögnun tvíhliða hættuástands og sameiginlegar aðgerðir til varnar Eystrasaltsríkjunum. Sú þriðja sýnir hryðjuverkaárás við töku ISIS á norsku ferjuskipi með 2200 farþega í Skagerak. Tekið er fram ekki sé þar með sagt, að hernaðrátök við Rússa séu líkleg eða óhjákvæmileg. Á hinn bóginn sé fyrir öllu að hafa trúverðuga stefnu í varnar- og öryggismálum til að forðast slík átök.
Ekki er ráðrúm til að lýsa frekar þessum sviðsettu atburðum og aðgerðum gegn Noregi, en þær fá á sig aukinn raunveruleikablæ nú þegar Rússar herða aðgerðir sínar í Sýrlandsdeilunni. Því nefnir Stoltenberg, aðalframkvædastjóri Atlanshafsbandalagsins, nú þann möguleika að NATO-ríkin munu senda herafla til Tyrklands vegna aðgerða Rússa.
Saga tölvuárása (e. offensive cyber activity) er sögð lengri en almennt er talið enda eru varnir á þessu sviði ný viðfangsefni. Þar eru Eistlendingar frumkvöðlar. Þetta er tilkomið vegna geypimikillar tölvuárásar Rússa á Tallin 2007, sögð vera vegna flutnings sovésks minnimerkis um sigurinn í heimstyrjöldinni. Þetta fyrsta tölvustríð stóð í þrjár vikur og olli miklu tjóni í hinu tölvuvædda Eistlandi sem einangra þurfti um tíma á netinu til mikils tjóns fyrir banka- og viðskiptastarfsemi. Þetta varð til þess að NATO setti netöryggi og varnir á dagskrá og kom á fót Cooperative Cyber Defense Center of Excellence í Tallin 2008. Þessa er minnst í Áhættumatsskýrslu utanríkisráðuneytisins frá 2009.
Væntanlega liggja frekari upplýsingar af heimavettvangi um þessi mál ,en þetta er tekið fyrir í framangreindri norsku skýrslu. Í því sem segir um þá sviðsmynd að átök verði við Rússa ( þó ekki svo að varða við 5.gr sem kallar til almennrar hervæðingar), að gert sé ráð fyrir að tölvuárásir verði gerðar á viðkvæma töluvæðingu grunnstoða um landið allt. Norðmenn hafa lagt mikila áherslu á netöryggi með s.k. „varslingssystem for digital infrastruktur“ og eru þeir taldir mjög vel settir meðal Evrópuþjóða á þessu sviði Hvar stöndum við og hvað geta Íslendingar gert upp á eigin spýtur á þessu svið til að tryggja öryggi okkar yfirleitt en sérstaklega á tímum viðsjár ?
Auknar öryggisgreiningar (e.intelligence og surveillance) er fyrsta áhersluatriðið sem norska skýrslan bendir á að efla skuli. Nú er það svo, að á þessu sérstaka sviði er nokkur fráfælni eða andúð meðal Íslendinga. Það er því merkilegt að Vestur Íslendingurinn Sir Willam Stephenson frá Union Street Íslendingahverfinu í Winnipeg, skuli hafa verið áhrifavaldur um að koma upp slíkri starfsemi í bæði London og Washington í stríðinu, þekktri sem MI5 og CIA. Ekki svo að skilja að við höfum þörf fyrir slíkt, né getu að standa undir þess háttar stofnunum. Hins vegar er augljóst að hér þarf að vera öflug og trúverðug móttökugeta fyrir trúnaðarlegt upplýsingaflæði á öryggissviðinu. Svo er væntanlega þegar reyndin með því sem fyrir er í Utanríkisráðuneytinu, Innanríkisráðuneytinu og Landhelgisgæslunni. En ætti það ekki að vera sameinað undir einn hatt í sérstakri stofnun, eins og orðið var með Varnarmálastofnuninni ?
