Að klofna eða sofna

 Það segir nokkra sögu um umbrotin í pólitíkinni þegar einn af frambjóðendunum í leiðtogakjöri Samfylkingarinnar vill fá umboð til að sameina hana öðrum.  Aðrir frambjóðendur tala afur á móti enn  um kosningabandalag eða samstarf vinstri flokka í kosningum.

Um síðustu aldamót stóð til að fylkja vinstri flokkunum saman í einn flokk. Niðurstaðan  varð mikil uppstokkun á vinstri vængnum. En tilraunin til samfylkingar mistókst. Stofnun VG kom í veg fyrir það.

Segja má að eining vinstri flokkanna hafi fyrst orðið að veruleika í aðdraganda kosninganna 2009. En Samfylkingin fórnaði miklu í stjórnarsamstarfinu sem spratt upp af þeim atburðum. Afleiðingin varð eitt mesta tap í kosningum fyrr og síðar.

Í þessu ljósi verður ekki fram hjá því litið að tilraunin til samfylkingar vinstri flokka í meir en einn og hálfan áratug hefur í reynd verið pólitísk hrakfallasaga.  Hvað sem því líður hafa forystumenn Samfylkingar og VG á síðustu mánuðum endurvakið umræðuna um kosningasamstarf eða kosningabandalag. Ekkert bendir þó til að eitthvað annað og meira búi þar að baki en áður.

Víst er að misjafnt gengi vinstri flokkanna í skoðanakönnunum síðustu vikur auðveldar ekki framgang hugmynda af þessu tagi. VG hefur tvöfaldað fylgi sitt. Það hefur styrkt stöðu þeirra verulega. Á sama tíma hefur Samfylkingin misst þriðjung fylgisins. Hún hefur veikst að sama skapi.

Píratar eru vissulega stjórnarandstöðuflokkur. En enginn hefur fengið að vita hvort þeir telja sig vera hluta af mengi vinstri flokka í landinu. Mestar líkur eru því á að stjórnarandstöðuflokkarnir fari með óbundnar hendur í kosningar.

Fátt bendir til að leiðtogakjörið í Samfylkingunni muni hreyfa hluti úr stað. Einn viðmælandi minn orðaði það svo á dögunum að með kjöri Helga Hjörvar myndi hún klofna en með kjöri Oddnýjar Harðardóttur myndi hún sofna. Í bráð er óbreytt ástand þó líklegasta niðurstaðan.

Fyrir nokkrum vikum benti flest til þess að kosningarnar í haust myndu snúast um val á milli áframhaldandi setu ríkisstjórnarflokkanna tveggja eða nýrrar stjórnar Pírata, VG og Samfylkingar. Hlutirnir virðast hins vegar hafa  undið þannig upp á sig síðustu vikur að telja verður heldur ólíklegt nú að svo einfaldir og skýrir kostir muni blasa við.

Þessi breytta staða gæti hjálpað stjórnarflokkunum. Helsti ávinningur þeirra er að lenda ekki í þeirri klemmu að eiga ekki annarra kosta völ en að vinna hvor með öðrum.

Skoðanakannanir benda nú til þess að Sjálfstæðisflokkurinn gæti haldið kjörfylgi sínu og jafnvel bætt örlitlu við það. Þær sýna einnig að svo gæti farið að Framsókn tapaði ekki meir en helmingnum af kjörfylginu þrátt fyrir aflandsreikningahremmingarnar.

Vandi Framsóknar er sá að hún mun hafa skemmri tíma en Samfylkingin til að taka á forystukreppunni. Jafnvel þótt nýi utanríkisráðherrann yrði fyrir valinu verður ekki séð að taflstöðunni sem við blasir verði snúið við í einu vetfangi. Framsókn er því líkleg til að reyna að fresta kosningum í lengstu lög. Sú umræða gæti alveg komið upp að loknum forsetakosningum.   

Væntanlegt framboð sem kennt hefur verið við Viðreisn er svo óskrifað blað. En það gæti sett strik í reikninginn og breytt stjórnarmyndunarmöguleikunum. Kosningarnar gætu því orðið flóknari en við blasti fyrir nokkrum vikum.