Vátryggingafélögin á Íslandi eru undantekningalaust með sína eigin tjónaþjónustu. Þannig kaupir tryggingartakinn vátryggingu af þeim aðila sem kemur til með að greiða ef tjón kemur upp. Í mörgum Evrópuríkjum sem heyra undir sambærilega vátryggingalöggjöf og við á Íslandi sér vátryggingamiðlari um sölu og uppsetningu vátryggingarinnar, þannig að viðskiptavinurinn hefur aðila til að tala sínu máli eða alla vega upplýsa um málavexti komi til ágreinings.
Ágreiningur í bótamálum er ekki bara hvort viðkomandi atburður sé bótaskyldur (rúmist innan skilmála) heldur líka hversu umfang þess er mikið.
Í framkvæmd vilja tjónafulltrúar vátryggingafélaganna halda þessum hlutum saman þegar tjón er tilkynnt. Það er að vissu leiti skiljanlegt, það er einfaldara að taka ákvörðun um bótaskyldu ef tjón er í lægri kantinum heldur en ef það er mikið og kostnaðar samt. Þetta á samt ekki að skipta máli. Þegar tjón eru tilkynnt þá er fyrsta spurningin, er atburðurinn bótaskyldur og hvort hann rúmist innan skilmála.
Það fer síðan eftir atburði, eðli máls og skilmálum hversu mikið tjónið er og að hvaða upphæðum það er vátryggt.
Við ágreining í fyrr hluta þessa, það er ef félagið hafnar bótaskyldu, en vátryggður telur sig hafa bótaskyldan atburð, þá er boðið upp á úrræði sem flestir telja til bóta og meira að segja dómstólar fara fram á að hafi verið nýtt áður en til úrlausnar þeirra kemur til. Allavega þekkir undirritaður til mála þar sem það var áréttað að úrskurður Úrskurðarnefndar í vátryggingamálum liggi fyrir áður er mál var tekið fyrir.
Úrskurðarnefndin er hýst af Fjármálaeftirlitinu, FME. Nefndina skipa þrír löglærðir fulltrúar og skipar FME einn fulltrúa, vátryggingafélögin einn og Neytendasamtökin einn. Nefndin fundar reglulega og það tekur um 6 vikur að fá niðurstöðu frá henni. Málskot til nefndarinnar kostar tjónþola 6.000,- krónur en hann fær þær endurgreiddar ef nefndin telur á tjónþola brotið. Úrskurði nefndarinnar má lesa langt aftur í tímann á síðu www.fme.is.
Undirritaður getur samt ekki orða bundist með framkvæmd þessa, en það er brotalöm við framkvæmd Úrskurðarnefndarinnar.
Í hnotskurn fara mál þannig fram að tjónþoli leggur fram sitt mál til vátryggingafélags. Ef vátryggingafélaginu sýnist svo þá hafnar það bótaskyldu og gefur rök fyrir sinni ákvörðun. Nú sættir tjónþoli sig ekki við niðurstöðu vátryggingafélagsins og/eða skýringar þess eru á skjön við eðli máls að mati tjónþola.
Til að gæta réttar síns, er ætlast til að tjónþoli kvarti til Úrskurðarnefndar, sem skipuð er þessum þremur einstaklingum. Þetta er gert á þar til gerðum eyðublöðum þar sem fram á að koma rökstuðningur fyrir kvörtun. Ekki er gert ráð fyrir því í þessu ferli að tjónþoli geti sótt greiðslu til vátryggingafélagsins ef hann leitar sér aðstoðar við þetta þar sem opinber skýring er að þetta ferli á að vera öllum fært.
Það er samt ekki rétt, sá sem starfar hjá vátryggingafélaginu er löglærður og/eða reynslubolti í því sem hann er að gera á meðan vátryggður er líklega að lenda í þessum atburði í fyrsta sinn.
Nú kemur óréttlætið. Þegar tjónþoli hefur skilað inn sínum gögnum þá sendir nefndin þau öll til vátryggingafélagsins til að það geti aftur komið með sín rök í málinu og dýpkað ef ný sjónarmið hafa komið fram í forsendum tjónþola um málið. Undirritaður á erfitt með að sætta sig við að vátryggingafélag geti komið sínum rökum tvisvar að máli á meðan ólöglærður tjónþoli þarf að búa við það að fá einungis einu sinni að reifa sín mál.
Það táknar að nefndin er ekki að taka mið af höfnunarbréfi vátryggingafélasins og rökum á móti því frá tjónþola heldur er verið að gefa vátryggingafélaginu kost á að halda sínum sjónarmiðum áfram og beita nýjum rökum til að undirbyggja sinn málstað.
Undirritaður er með dæmi sem sannar þessa aðferðarfræði. Þarf dæmið ekki að koma fram? Ég held að lesendur séu hrifnir að dæmum
Ef úrskurðarnefndin á að vera hlutlaus eins og hún vill og á að vera og án þess að greitt sé fyrir aðstoð til handa tjónþola frá vátryggingafélagi ef málið vinnst í meðför hennar, þá má ekki kalla eftir frekari gögnum. Vátryggingafélagið á að geta rökstutt sína höfnun á einu bréfi og sagt til um hversvegna atburðurinn er utan skilmála.
Niðurstaðan er sú að vátryggingafélagið, sem er sá aðili sem skrifaði skilmálana með löglærða menn innan borðs, er að koma tvisvar að borðinu á meðan að leikmaðurinn, sem er ekki á kaupi við að verja sína hagsmuni og fær ekki krónu umfram þá hagsmuni, vátryggingarfjárhæð (bótafjárhæð), sem hann er að kalla eftir. Það er ámælisvert að svona verkferill viðgangist og ætti FME að sjá að sér og breyta þessu verklagi eða gera tjónþola kleift, að komi til þess að hann vinni mál fyrir nefndinni, að kostnaður við varnir verið greiddur af vátryggingafélaginu sem hafnaði bótum með rökum sem héldu ekki.
Það verður að laga þetta.
