Þorsteinn Pálsson, fyrrverandi ritstjóri og ráðherra spyr sig í skoðanagrein í Fréttablaðinu hvort sé betra að þrengja meir að velferðarkerfinu en grannþjóðirnar og halda krónunni eða fara í fjölþjóðlegt myntsamstarf.
„Í pólitík er það yfirleitt til vinsælda fallið að tala um forystu Íslands og sérstöðu. Við hreykjum okkur þó sárasjaldan af sjálfstæðum gjaldmiðli landsins. Krónan er okkar einmana mælikvarði á þjóðarhag og okkar sérstæði milliliður í innlendum viðskiptum og við geymslu verðmæta. Fá dæmi eru um hliðstæðan millilið, sem við viljum jafna okkur til,“ segir Þorsteinn.
„Í greinargerð með síðustu fjármálaáætlun lýsti fjármálaráðherra veikleikum íslensku krónunnar. Hann sagði hreinskilnislega að við þyrftum fyrir þær sakir að sýna meira aðhald í opinberum rekstri en aðrar þjóðir. Að þessu leyti erum við sérstök. Ríkisstjórnin ákvað hins vegar að flytja skuldavandann yfir á næstu ríkisstjórn að dómi Samtaka atvinnulífsins. Annar kostur er að þrengja meir að velferðarkerfinu en grannþjóðirnar þurfa eða hækka skatta meir en þær. Þriðji kosturinn er að taka upp alþjóðlega gjaldgenga mynt til þess að standa jafnfætis öðrum þjóðum í ríkisfjármálum.“
„Þegar Ísland varð fullvalda vildum við halda áfram aðild að Norræna myntbandalaginu. Það hafði verið forsenda atvinnubyltingarinnar í sjávarútvegi í byrjun síðustu aldar. Því miður leystist bandalagið upp. En í dag eigum við mögulega kost á aðild að enn öflugra myntbandalagi í Evrópu.“
„Hvort er betra að þrengja meir að velferðarkerfinu en grannþjóðirnar og halda krónunni eða fara í fjölþjóðlegt myntsamstarf?“
„Seðlabankastjóri segir sem satt er að það sé líka verðbólga í útlöndum. Og réttilega segir hann að vextir hækki líka í útlöndum. Að þessu leyti erum við eins og aðrar þjóðir. En það er önnur hlið á þessum peningi," segir Þorsteinn.
„Þegar faraldurinn skall á hrundi krónan og verðbólgan fór af stað. Þetta gerðist hvergi annars staðar. Hjá grannþjóðunum fór verðbólgan fyrst af stað þegar hjólin fóru að snúast á ný. Hjá okkur fer verðbólgan af stað bæði í samdrætti og uppsveiflu. Annar vandi okkar er að vextir hækka miklu meir en í grannlöndunum.Ein ástæða fyrir því er sú að stór hluti fyrirtækja stendur utan krónuhagkerfisins og tekur lán í útlöndum. Þau eru meira háð vöxtum erlendra seðlabanka en Seðlabanka Íslands. Vextir hans ná líka illa til verðtryggðra lána. Því þarf að þrengja meir að launafólki og litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Byrðunum í baráttunni við verðbólguna er þannig misskipt í ríkari mæli hér en annars staðar.“
„Borgar þessi sérstaða sig? Er hún réttlát?“
Greinina í heild sinni má lesa hér.
