Þórólfur Matthíasson, hagfræðiprófessor við Háskóla Íslands, skrifar um kaup Síldarvinnslunnar á sjávarútvegsfyrirtækinu Vísi í Grindavík í Fréttablaðinu í dag. Hann spyr þar af hverju sjávarútvegsfyrirtækin græði á skekkju í veiðigjöldum á meðan öryrkjar og ellilífeyrisþegar þurfi að endurgreiða allar umfram greiðslur.
„Í grein í Fréttablaðinu 15.7. 2022 benti ég á þá staðreynd að miklu skeikar á niðurstöðum ársreiknings Vísis hf. annars vegar og söluverðmætis fyrirtækisins hins vegar. Jafnframt leiddi ég líkum að því að þessi skekkja hafi orðið til vegna þess að fyrirtækið hafi fengið verulegan afslátt af veiðigjöldum (les: styrk úr ríkissjóði) árið 2013. Afslátt sem það hefði ekki fengið hefði verið meira samræmi milli raunveruleikans og þeirrar myndar sem dregin er upp af afkomu og stöðu félagsins í ársreikningi,“ skrifar Þórólfur.
Lögum samkvæmt eru reikningarnir endurskoðaðir. Endurskoðendurnir gefa plagginu eftirfarandi heilbrigðisvottorð:
„Samkvæmt efnahagsreikningi var eigið fé félagsins neikvætt um EUR 12,8 milljónir og tap ársins nam EUR 1,07 milljónum. ... Stjórnendur félagsins telja að rekstur félagsins standi undir skuldbindingum þess og það sé því rekstrarhæft.“
„Annar tveggja endurskoðenda Vísis hf. les mér síðan pistilinn í Fréttablaðinu 21.7. 2022. Í fyrsta lagi sé laga- og regluumhverfi ársreikningagerðar og endurskoðunar svo traust að það sé ekki á færi hagfræðiprófessora að bera brigður þar á. Í öðru lagi sé munurinn á söluverði fyrirtækisins Vísir hf. annars vegar og verðmætis eiginfjár þess hins vegar tilkominn fyrir þá sök að óheimilt sé að færa verðmæti óefnislegra réttinda (e. Intangible assets) til bókar. Í þriðja lagi telur hann að greiðsla valkvæðra skattastyrkja úr ríkissjóði á borð við afslátt af veiðigjöldum á grundvelli gallaðrar mælingar á afkomu sé fullkomlega eðlileg,“ skrifar Þórólfur.
Ellilífeyrisþegar og útgerðir
Hann afgreiðir síðan síðasta atriðið fyrst.
„Fái ellilífeyrisþegar ofgreiddan lífeyri á grundvelli skakkra upplýsinga er umsvifalaust gerð krafa um endurgreiðslu. Ríkissjóður telur sér óheimilt að láta fyrri ákvörðun standa sé hægt að rökstyðja lækkun framlags. Í tilfelli lækkunar veiðigjaldsgreiðslu Vísis var ákvörðun byggð á gölluðum upplýsingum. Gallann þekkja allir sem reynt hafa að lesa ársreikning útgerðarfyrirtækis. Sjávarútvegsráðuneytið hefur öll gögn í höndum sem nauðsynleg eru til að leiðrétta niðurstöðu ársreiknings þannig að hún endurspegli raunveruleikann. Því skyldi stöndugt sjávarútvegsfyrirtæki hafa aðra stöðu gagnvart ríkissjóði sem styrkveitanda en ellilífeyrisþeginn? Jafnræðisreglan gefur skýra vísbendingu um að endurskoðandinn þurfi að endurskoða afstöðu sína hvað þetta atriði varðar,“ heldur Þórólfur áfram.
Hægt er að lesa grein hans í heild sinni á Fréttablaðinu hér.
