Sif Sigmarsdóttir, einn vinsælasti pistlahöfundur landsins, gerir loftmengun að umræðuefni í nýjasta pistli sínum sem birtur var í Fréttablaðinu um helgina. Hún segir skaðsemi loftmengunar óumdeilda, en samkvæmt nýrri rannsókn megi rekja átta hundruð þúsund ótímabær dauðsföll í Evrópu til loftmengunar á ári hverju.
„Ella Kissi-Debrah væri nú átján ára hefði hún lifað. Ella fæddist í Lewisham-hverfi í Lundúnum. Hún var hraust barn og orkumikil, stundaði íþróttir, var lestrarhestur og hafði unun af tónlist. Eftir að hafa séð flugsýningu Rauðu örvanna, listflugsveitar breska hersins, ákvað hún að verða þyrlulæknir þegar hún yrði stór. Hún skrifaði hernum og bað um að aldurstakmarkið í ungliðahreyfingu flughersins yrði lækkað svo að hún mætti byrja að læra að fljúga sem fyrst. Herinn sagðist ætla að skoða málið,“ skrifar Sif. Hins vegar hafi Ella fengið öndunarfærasýkingu, þremur mánuðum fyrir sjö ára afmælið sitt.
„Sýkingin varð að þrálátum hósta og var Ella greind með astma. Ella hélt áfram að blómstra, eignast vini og njóta aðdáunar yngri tvíburasystkina sinna sem eltu hana á röndum,“ skrifar Sif, og heldur áfram:
„En dag einn breyttist allt. Ella fékk svo alvarlegt astmakast að hún missti meðvitund. Það varð Ellu til lífs að nágranni kom að henni sem kunni fyrstu hjálp. Viku eftir að Ella útskrifaðist af spítala fékk hún annað kast. Þegar Ella vaknaði af dái þremur dögum síðar var hún ekki lengur orkumikla gleðisprautan sem fjölskylda hennar þekkti, heldur sjúklingur. Ella gekkst undir fjölda læknisrannsókna á Great Ormond Street barnaspítalanum, einum besta barnaspítala heims. Engar skýringar fundust á astma hennar,“ skrifar Sif.
Næstu tvö árin hafi Ella þurft að leggjast inn á spítala þrjátíu sinnum vegna öndunarerfiðleika.
„Hinn 15. febrúar 2013 fékk hún enn eitt astmakastið. Það reyndist banvænt. Ella lést þremur vikum eftir níu ára afmælið sitt. Dánarorsök var skráð sem bráð öndunarbilun. Við útför Ellu skreytti Rosamund móðir hennar líkkistu dóttur sinnar myndum af flugvélum Rauðu örvanna,“ skrifar Sif, og segir að stuttu eftir andlát Ellu hafi nágranni komið að tali við Rosamund og hvatt hana til að kanna loftgæði í hverfinu nóttina sem dóttir hennar dó.
„Rosamund lagðist í rannsóknir. Hún komst að því að mengun við fjölskylduheimilið var að jafnaði langt yfir löglegum mörkum. Á sama tíma skoðaði Stephen Holgate, prófessor við Háskólasjúkrahúsið í Southampton, andlát Ellu og tók eftir sláandi fylgni milli sjúkrahúsinnlagna Ellu og skyndilegrar aukningar á loftmengun. Hann sagði mjög líklegt að „ef ekki hefði verið fyrir ólöglegt magn loftmengunar hefði Ella ekki dáið.“ Enginn lækna Ellu hafði nokkurn tímann nefnt mengun sem mögulegan orsakavald veikinda hennar,“ skrifar Sif.
Í kjölfarið hafi Rosamund farið þess á leit við breska dómstóla að framkvæma réttarrannsókn og endurskoða dánarorsök dóttur hennar.
„Árið 2020 komst dánardómstjóri að þeirri niðurstöðu að mengun hefði dregið Ellu Kissi-Debrah til dauða. Var það í fyrsta sinn í heiminum sem loftmengun var formlega tilgreind sem dánarorsök á dánarvottorði,“ skrifar Sif
„Umhverfisstofnun uppfærir nú áætlun um loftgæði hér á landi. Leggur stofnunin til að umferðarlögum verði breytt og sveitarfélögum fengin heimild til að leggja gjald á notendur nagladekkja.
„Skattur á öryggi fólks,“ sagði Elliði Vignisson, bæjarstjóri Ölfuss. „Aðför að öryggi,“ sagði Runólfur Ólafsson, framkvæmdastjóri Félags íslenskra bifreiðareigenda. Sigurður Ingi Jóhannsson samgönguráðherra tók í sama streng og sagði ekki standa til að veita sveitarfélögum slíka heimild,“ skrifar Sif, og minnir á að áratug eftir andlát Ellu Kissi-Debrah sé skaðsemi loftmengunar óumdeild.
„Samkvæmt nýrri rannsókn má rekja 800 þúsund ótímabær dauðsföll í Evrópu til loftmengunar á ári hverju. Á heimsvísu falla 8,8 milljónir manna árlega í valinn af völdum mengunar og svifryks. Ætla má að 120 Íslendingar látist ár hvert af völdum loftmengunar,“ skrifar Sif, og hendir fram spurningu til þeirra sem í nafni öryggis slá skjaldborg um nagladekkin:
„Hvað um öryggi andardráttarins?“
