Óli Halldórsson, oddviti Vinstri grænna í Norðurþingi, birtir opið bréf á fréttavef Austurfréttar til Sir. Jim Ratcliffe þar sem hann biður hann um að skila íslensku þjóðinni og heimafólki á Norðausturlandi hluta af því sem hann hefur keypt.
Breski auðkýfingurinn hefur ásælst jarðir á Íslandi og keypti Veiðiklúbbinn Streng og bújarðir á svæðinu fyrir milljarða króna. Heimamenn hafa áður lýst því hvernig tilraunir Ratcliffes til að kaupa jarðir á svæðinu hafi framkallað deilur innan fjölskyldna um hvort selja eigi jarðirnar eða ekki. Oftar en ekki hafi lögfræðiskrifstofur eða fasteignasölur sent eigendum jarða kauptilboð frá ónefndum erlendum aðila.
Náttúruvernd raunverulega ástæðan?
Ratcliffe hefur keypt sig inn á 40 bújarðir á Norðausturlandi sem að sögn Óla teygir sig yfir um 1,5 prósent af flatarmáli alls Íslands. Hann hefur sagt ástæðuna vera þá að hann vilja vinna að verndun laxastofna á Norðausturlandi. „Náttúruvernd hefur alltaf verið og verður áfram eini tilgangur aðkomu minnar á Norðausturlandi Íslands,“ sagði hanní yfirlýsingu árið 2019.
Óli veltir fyrir sér hvort verndun náttúrunnar sé raunverulegur vilji Ratcliffe.
„Vandinn er nefnilega sá að þú keyptir ekki bara yfirráð veiðiánna með fjárfestingum þínum heldur gríðarlega stór landsvæði og aðrar eignir með. Með laxveiðiréttinum, sem þú hefur keypt, hefur þú eignast mikinn fjölda landbúnaðarjarða í heild sinni með ótal fasteignum af öllu tagi. Íbúðarhús, útihús og atvinnuhúsnæði alls konar. Líka ræktunarland sem íslenskir bændur hafa viðhaldið í fjölskyldueign um aldir. Ekki síst líka óraskaða íslenska náttúru, heiðarlönd og hálendi, mýrar og mela, svo skiptir tugum þúsunda hektara. Þessar eignir, sem ekki tengjast laxveiðinni með beinum hætti, eru nú ýmist mannlausar, sumarhús eða í höndum leiguliða á þínum vegum.“
Óli kynnti þrjár tillögur í grein sem hann birti í Austurfrétt:
(1) Afsalaðu þér vannýttum eignum
Afsalaðu þér öllum fasteignum, landbúnaðarlandi og landflæmi í byggð sem ekki tengist með beinum hætti laxveiðinni. Afhentu þetta allt strax til fullrar eignar og ráðstöfunar sveitarfélaga við Norðausturströndina, sem geta selt eða gefið eignirnar áfram framtaksömu fólki til búsetu.
(2) Legðu hálendi og heiðarlönd undir þjóðgarð
Afhentu hálendishluta landflæmis þíns íslensku þjóðinni til umsýslu í þjóðgarðinum sem einmitt er starfræktur í næsta nágrenni (Vatnajökulsþjóðgarði). Þú getur átt hlutdeild í stofnun Hálendisþjóðgarðs líka, ef þú kærir þig um. Verndun búsvæðis og upptökusvæða vatnslinda laxveiðiánna geta hæglega orðið að einu vendarmarkmiðanna.
(3) Skilaðu eignum og veiðirétti til komandi kynslóða framtíðar
Færðu veiðiréttinn á ný í hendur heimamanna, t.d. sveitarfélaganna, að loknum einhverjum árum eða áratugum, þegar þú telur þig hafa náð verndarmarkmiðum þínum. Hafðu bara ríkulega skilmála sem tryggja vernd og viðhald lífríkis veiðiánna sem þér standa svo nærri. Það munu allir hagnast á því hvort eð er.
Segir hann það sjálfsagða kröfu að stóreignafólk eins og Ratcliffe sýni samfélagslega ábyrgð.
„Í öllu falli er það aldrei vænleg framvinda þegar uppkaup einstaklinga einnar þjóðar á auðlindum og landi annarrar verði til þess að draga úr tækifærum til að móta framtíð sinnar byggðar. “
