Alþjóðlegur hópur vísindamanna undir forystu Freysteins Sigmundssonar, jarðeðlisfræðings við Jarðvísindastofnun Háskólans, hefur sett fram nýja aðferð til þess að meta hvenær bergkvika í jarðskorpunni verður óstöðug og brýst upp á yfirborðið. Í grein sem birtist í hinu virta og víðlesna vísindatímariti Nature Communications síðastliðinn föstudag segir að aðferðinni hafi verið beitt til að varpa skýrara ljósi á aðdraganda og upphaf umbrotanna í eldstöðvakerfi Bárðarbungu og eldgossins í Holuhrauni 2014-2015.
Freysteinn segir frá uppgötvuninni í fréttaþættinum 21 á Hringbraut í kvöld, en hann telur að hún geti nýst vísindamönnum um allan heim þegar kemur að hegðun bergkvikunnar og umfangi hennar á yfirborði jarðar. Áður fyrr hafi vísindamenn átt erfitt með að meta hvað eldgos ryðji upp miklu efnismagni, en ítarlegar rannsóknir á umbrotunum í Bárðarbungu hafi gert mönnum betur grein fyrir því hvaða þættir ráði þar mestu. Vegur þar þyngst þungi massans yfir kvikuhólfinu og samspil bergtegunda og eðlisþyngdar kvikunnar. Í tilviki Bárðarbungu hafi þungi massans og veikar bergtegundir undir honum opnað rásir fyrir kvikuna, sem í tilviki Bárðarbungu hafi verið létt – og þar sé komin skýringin á því af hverju kvikurásin út í Holuhaun hafi verið jafn rúm og opin og kvikumagnið svo mikið sem raun ber vitni. Fari þessir þættir saman, eins og gerðist í Bárðarbunguumrótinu, viti það á óvenjumikið hraunrennsli úr tilktölulega litlu eldgosi.
