Viðamiklar breytingar voru gerðar á virðisaukaskattslöggjöfinni í lok síðasta árs og má skipta þeim í tvo meginþætti. Annars vegar var skatthlutföllum í virðisaukaskatti breytt, þar sem að efra skatthlutfallið var lækkað úr 25,5% í 24% en það neðra hækkað úr 7% í 11% frá síðustu áramótum. Hins vegar var skattstofninn breikkaður, en þær breytingar hafa ekki verið eins mikið í umræðunni og mætti ætla þegar horft er til þeirra áhrifa sem að þær munu hafa þegar þær hafa að fullu komið til framkvæmda í ársbyrjun 2016. Þær breytingar snúa fyrst og fremst að ferðaþjónustunni. Ástæða þess að gildistöku þeirra breytinga er snúa að ferðaþjónustunni var frestað til 1. janúar 2016 er að í mjög mörgum tilvikum var búið að ganga frá sölu vegna ársins 2015 til erlendra ferðaþjónustuaðila áður en frumvarp um breytingar á lögunum var lagt fram á Alþingi síðasta haust. Ferðaþjónustufyrirtæki eru á þessum fyrstu mánuðum ársins 2015 að gera verðtilboð og ganga frá sölu á þjónustu sem veitt verður á næsta ári og því eru þessar breytingar strax farnar að hafa mikil áhrif þar sem taka þar tillit til þeirra í verðlagningu á þjónustu eftir 1. janúar 2016.
Hvað breytist?
Frá 1. janúar 2016 verður ákveðin tegund fólksflutninga, þ.e. fólksflutningar í afþreyingarskyni virðisaukaskattsskyldir. Almenningssamgöngur eftir fyrirfram birtri áætlun og skólaakstur verður þó áfram undanþeginn virðisaukaskatti. Þjónusta og milliganga ferðaskrifstofa, ferðaskipuleggjenda og annarra er koma að skipulagningu ferða, bæði innlendra og erlendra aðila, verður einnig virðisaukaskattsskyld. Þá verður aðgangur að baðstöðum sem falla utan undanþágu vegna íþróttastarfsemi og aðgangs að íþróttamannvirkjum einnig virðisaukaskattsskyldur. Með einföldum hætti er því hægt að segja að erlendur ferðamaður sem kemur til landsins á næsta ári og kaupir hér þjónustu við að skipuleggja fríið sitt, fer í Bláa lónið og skoðar Gullfoss og Geysi greiðir virðisaukaskatt af allri þeirri þjónustu sem hann kaupir en greiðir fram til áramóta eingöngu virðisaukaskatt af hótelgistingu og veitingum.
Hvað þarf að gera?
Margar spurningar hafa vaknað vegna þeirra áhrifa sem þær breytingar sem gerðar hafa verið á virðisaukaskattsumhverfi ferðaþjónustunnar muni hafa. Aðilar sem eru á leið í virðisaukaskattsumhverfi þurfa því að huga að þeim breytingum sem verða í mörgum þáttum í rekstri þeirra bæði er varðar uppsetningu bókhalds og breytinga á skattskilum, skráningu á virðisaukaskattsskrá og áhrif á söluverð vöru og þjónustu á næsta ári. Fjölmörg ferðaþjónustufyrirtæki eru nú þegar farin að senda frá sér tilboð, taka við bókunum og gera ráðstafanir vegna ferða á næsta ári. Áhrif þess að fara inn í virðisaukaskattsumhverfi eru mismunandi á ferðaþjónustufyrirtækin og því nauðsynlegt að þau séu metin og tekið tillit til þeirra sem fyrst.
Fæst virðisaukaskatturinn endurgreiddur af fjárfestingum?
Ýmis álitaefni munu vakna og má þar nefna atriði eins og mögulegan rétt á að fá innskatt endurgreiddan af fjárfestingum sem ráðist var í áður en fyrirtæki urðu virðisaukaskattsskyld, en eru ennþá í notkun. Spurt hefur verið hvort fyrirtæki eigi rétt á að fá endurgreiddan hluta af virðisaukaskatti af fjárfestingum í rekstrarfjármunum sem verða teknar til virðisaukaskattsskyldra nota frá næstu áramótum. Þessari spurningu hefur ekki verið svarað með fullnægjandi hætti en í reglugerð um innskatt er að finna ákvæði sem taka til leiðréttingar á nýtingu innskatts þegar hlutfall virðisaukaskattsskyldrar starfsemi breytist. Færa má rök fyrir því að ákvæði þetta eigi einnig við þegar nýjar atvinnugreinar verða virðisaukaskattsskyldar en skýr svör hafa ekki fengist við þeirri túlkun. Um mikla hagsmuni er að ræða fyrir ferðaþjónustufyrirtækin enda mikið verið fjárfest í ferðaþjónustu á undanförnum árum.
Næstu skref
Stjórnvöld hafa sett á fót starfshóp sem skipaður er fulltrúum frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu, ríkisskattstjóra og samtökum ferðaþjónustunnar sem ætlað er að skila tillögum um breytingar á lögum til að skýra nánar og sníða af agnúa sem þegar hafa komið í ljós við þær breytingar sem gerðar voru en hafa ekki tekið gildi. Einnig er hópnum ætlað að gera tillögur að breytingum á reglugerðum tengdum virðisaukaskatti.
Alexander G. Eðvardsson
Sviðstjóri skatta- og lögfræðisviðs KPMG
17. apríl 2015.
