Eygló Árnadóttir, verkefnastýra fræðslu og forvarna hjá Stígamótum, fjallar um kynferðisofbeldi í grein sem birtist í Fréttablaðinu í dag.
Þar minnist hún á nafnlaust netspjall fyrir 13 til 20 ára einstaklinga sem Stígamót opnuðu fyrir í mars. Hún segir að þar hafi fjölmörg ungmenni deilt reynslu sinni af ofbeldi og í þeim samtölum megi sjá hvers vegna ungmenni segi oft ekki nærumhverfi sínu frá ofbeldinu.
„Þessar skýringar er mikilvægt að skoða og hafa í huga þegar unnið er að forvörnum og viðbrögðum við ofbeldi.“ segir Eygló
Hún útskýrir að algengustu tilfinningar brotaþola kynferðisofbeldis eru skömm og sektarkennd.
„Þessa sáru en eðlilegu hugsanavillu reynum við að leiðrétta í samtalinu, í von um að ungmennið treysti sér frekar til að leita aðstoðar þegar ljóst er að skömmin og sektin er alfarið gerandans. Samtöl sem gjarnan byrja á: „Ég get ekki sagt neinum frá, mér finnst þetta allt vera mér að kenna,“ en enda blessunarlega á: „Takk fyrir að útskýra og gefa mér annað sjónarhorn, mér líður miklu betur núna.“ “
Þá bendir hún á að í langflestum frásögnum á unglingaspjallinu sé gerandi ofbeldisins kærasti brotaþolans.
„Sár og flókin staðreynd varðandi kynferðisofbeldi er að oftast eiga brotaþoli og gerandi náin tengsl. Sú viðkvæma staða bæði torveldir brotaþola að skilgreina reynsluna sem ofbeldi og flækir það að opinbera ofbeldismanninn. Þrátt fyrir ungan aldur viðmælendanna sést vel þekkt og skýrt mynstur ofbeldissambanda í samtölunum – þar sem þolandinn upplifir sig ábyrgan fyrir hegðun gerandans, felur ofbeldið, efast um eigin upplifun eða hangir í voninni um að hegðunin breytist.“
Eygló segir síðan að það nísti að sjá kornungar stelpur segja þetta:
„Hann missir stundum stjórn á sér en hann er að gera sitt besta, hver myndi hjálpa honum ef ég hætti með honum? Ég er hætt að finna fyrir sorg þegar hann er vondur við mig, er eiginlega bara dofin. Svo skrýtið, ég hef ekkert til að vera föst við hann, ekki barn eða húsnæði en samt líður mér föst.“
Þá greinir Eygló frá ansi áhugaverðri stöðu: að brotaþolar óttist viðbrögð umhverfis síns, að þeir hefni sín eða valdi þeim sársauka. Eða þá að þau fá neikvæð viðbrögð er þau segja frá.
„Eflaust er óttinn við viðbrögð annarra oft órökréttur, en sum ungmennanna hafa í raun fengið slíkt viðmót við að segja frá. Fræðslan um kynferðisofbeldi þarf nefnilega einnig að fjalla um nauðgunarmenningu, gerendameðvirkni og þolendaskömmun.“
Hægt er að lesa grein Eyglóar í heild sinni hér.
